Clip OUR FAIRY TALE [Quoc Hoc Hue, Câu chuyện cổ tích của chúng tôi] được thực hiện bởi các cựu học sinh và chính các bạn đang học tại Quốc học Huế và "video clip này xin gửi tặng cho trường Quốc học Huế thân yêu, cho tất cả những ai đã và sẽ theo học tại đây, và cho tất cả những ai yêu mến nơi này. Ý định của bọn mình là muốn ghi lại một vài khung cảnh đẹp nhất của trường dựa trên câu chuyện của hai bạn học sinh" chính là thông điệp nhóm tác giả gửi đến trong clip này. XEM CLIP dưới đây:
Thong tin tuyen sinh , dap an de thi dai hoc , diem thi dai hoc , diem chuan , ti le choi , tuyen sinh , du hoc
4/02/2012
Clip OUR FAIRY TALE - Lãng Mạn Quốc Học Huế
Clip OUR FAIRY TALE [Quoc Hoc Hue, Câu chuyện cổ tích của chúng tôi] được thực hiện bởi các cựu học sinh và chính các bạn đang học tại Quốc học Huế và "video clip này xin gửi tặng cho trường Quốc học Huế thân yêu, cho tất cả những ai đã và sẽ theo học tại đây, và cho tất cả những ai yêu mến nơi này. Ý định của bọn mình là muốn ghi lại một vài khung cảnh đẹp nhất của trường dựa trên câu chuyện của hai bạn học sinh" chính là thông điệp nhóm tác giả gửi đến trong clip này. XEM CLIP dưới đây:
3/05/2012
Like/Add/Follow tuyensinhvn.Com trên các mạng xã hội
1. tuyensinhvn trên Google Plus (Google+)
Các bạn nhấn nút +1 (hoặc theo dõi) trong ô hiện ra dưới đây để add tuyensinhvn.Com vào vòng kết nối của bạn. Đồng thời nhấn tất cả các nút nút +1 mà bạn thấy trên tuyensinhvn để ủng hộ chúng tôi (xem hướng dẫn ở đây)Xem hướng dẫn cách sử dụng nút +1 một cách chi tiết ở đây.
2. tuyensinhvn trên Facebook
Hãy vào fanpage của tuyensinhvn trên Facebook và nhấn nút Like (Thích) để trở thành người hâm mộ (fan) và dễ dàng theo dõi các thông tin cập nhật mới về tuyensinhvn.3. tuyensinhvn trên Twitter
Các bạn vào đây và nhấn nút Follow để theo dõi tuyensinhvn.Com trên microblog Twitter.1/19/2012
Download Video Táo quân 2012 Link Mediafire, Youtube
Gặp nhau cuối năm 2012, Download Táo quân 2012 Mediafire, táo quân 2012 DVDRip,
DVD Táo Quân 2012
Xem online trên Youtube
Download
Táo quân 2012 DVDrip – Mediafire – pass : worldvision
http://www.mediafire.com/?whh7yd7r7uwe17a
http://www.mediafire.com/?46sqykovkfqzf5q
http://www.mediafire.com/?vxel1zqheivxqc0
http://www.mediafire.com/?7bba8oi8frgld42
http://www.mediafire.com/?er64jt6k6b6vvx4
http://www.mediafire.com/?8l41kgnfkc6gpq8
http://www.mediafire.com/?1qi6p26yj3doyp3
http://www.mediafire.com/?k68aox8nrpsdc9c
http://www.mediafire.com/?8232uqlt2hlyw92
http://www.mediafire.com/?ln9et8827539c87
http://www.mediafire.com/?l8cv347k4bupr8s
http://www.mediafire.com/?qcb4wtznnuvq8iz
http://www.mediafire.com/?a0y48jy9wjmm6r4
Xem Táo quân 2012 DVDRip online Youtube
1/04/2012
Hậu trường thi HSG Quốc gia: Đừng biến thành cuộc đua thành tích
>>Kỳ 1: Giỏi cũng phải... chi tiền
>>Kỳ 2: Luyện “gà chọi” cấp tốc
GS Lê Tuấn Hoa, giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu cao cấp về toán, Bộ GD-ĐT, một trong những người tâm huyết với việc phát hiện, bồi dưỡng học sinh năng khiếu, đã nhận xét như vậy khi trao đổi với Tuổi Trẻ về vấn đề thi học sinh giỏi quốc gia hiện nay.
* Theo ông, cơ cấu giải thế nào là hợp lý?
- Cơ cấu giải hiện nay có thể khuyến khích được các em, giúp nhiều em đi thi không thất bát. Nhưng cũng chính vì thế gây nên sức ép đoạt giải. Trước kia đi thi học sinh giỏi quốc gia mà không được giải là bình thường vì để có giải rất khó. Còn hiện nay trong một số đông học sinh đoạt giải, những em không có giải, những tỉnh ít giải sẽ thấy mình thua kém, đáng xấu hổ.
Điều này gây nên tâm lý cay cú, muốn bằng mọi cách để có giải. Nói như vậy không có nghĩa là quay lại cơ cấu 8-9 giải như trước đây. Việc quy định cơ cấu giải như thế nào cần phải nghiên cứu cẩn thận, thậm chí phải có đề tài nghiên cứu khoa học hẳn hoi về việc này.
* Nhưng theo những người soạn thảo quy chế thi học sinh giỏi quốc gia, việc quy định cơ cấu giải (số giải không quá 50% số thí sinh dự thi) là tương ứng với cơ cấu giải trong các kỳ thi Olympic quốc tế, khu vực?
- Đúng là thi Olympic quốc tế cơ cấu giải là như thế. Nhưng ở “sân chơi” quốc tế khác các cuộc thi trong nước, những học sinh được chọn đến đều xuất sắc, được tuyển chọn khắt khe qua nhiều vòng thi. Và cơ cấu 50% giải cho số học sinh xuất sắc là hợp lý.
* Trở lại kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, nếu không coi kết quả thi là thành tích để đánh giá chất lượng giáo dục của các tỉnh, thành thì họ cũng không quan tâm, đầu tư nhiều cho việc này. Việc quan tâm nuôi dưỡng người tài là tốt chứ?
- Phát hiện, nuôi dưỡng những học sinh có năng khiếu là cần thiết. Nhưng nếu coi kết quả thi của cá nhân những học sinh là thành tích của địa phương, của nền giáo dục và chỉ khi đó là “bộ mặt của cả địa phương” thì mới đầu tư là sai lệch. Tôi cho rằng cần thay đổi quan niệm về việc này. Đối với các nước, người ta có thể khen “đội tuyển toán của các bạn khá lắm, chứ không ai nói “làng toán VN” khá lắm.
Tóm lại, chúng ta cần có sự phân biệt cho đúng để hành xử cho đúng ở kỳ thi chọn học sinh giỏi. Kết quả thi học sinh giỏi quốc gia là kết quả của cá nhân, của đội tuyển nhưng nên đặt ra ngoài vấn đề thành tích chung của địa phương. Không phải tỉnh có nhiều học sinh giỏi quốc gia thì ở đó giáo dục đã tốt nhất. Có thay đổi được quan niệm thì kỳ thi học sinh giỏi quốc gia mới thật sự là một sân chơi trí tuệ chứ không phải cuộc chạy đua giành thành tích bằng mọi giá, khiến mọi người đều bị áp lực, căng thẳng.
* Nhưng cũng có một số người cho rằng việc đội tuyển của các địa phương đua nhau ra Hà Nội để luyện thi với các thầy ở trường đại học, viện nghiên cứu sẽ nâng chất lượng học sinh giỏi lên?
- Tôi chưa bao giờ nghĩ luyện thi quá nhiều là tốt, ở kỳ thi nào cũng thế và nhất là ở kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia. Bồi dưỡng học sinh năng khiếu là gợi mở, bồi dưỡng cho các em năng lực tư duy, sáng tạo chứ không phải nhồi thêm nhiều kiến thức giống như cái máy tính nhồi dữ liệu.
Luyện thi kiểu hiện nay sẽ làm hỏng học sinh. Không có nước nào khen kiểu luyện đó. Có lần chúng tôi đến thăm Viện Nghiên cứu KAIST (Viện Khoa học công nghệ Hàn Quốc), họ cho biết khi phỏng vấn học sinh cho mục tiêu ươm mầm tài năng, họ có những câu hỏi nhằm phát hiện thí sinh đó có luyện thi hay không. Nếu có luyện thi thì bị trừ rất nhiều điểm. Vì họ cần người thông minh chứ không cần người được nhồi nhét nhiều thứ trong đầu.
Về thực tế đưa quân đến Hà Nội luyện thi hiện nay, tôi nghĩ học sinh giỏi mà luyện 1-2 tuần thì chẳng có lợi lộc gì trong việc nâng cao trí tuệ cho các em, có chăng là chỉ để “trấn an tinh thần”.
* Một thực tế khác là nhiều đội tuyển ra Hà Nội mời thầy với mức thù lao rất cao là hi vọng được định hướng đề thi. Theo ông, khâu ra đề thi có cần phải điều chỉnh?
- Theo tôi, phải thường xuyên thay đổi người ra đề thi. Một người ra đề thi cho năm nay thì nên 5-7 năm sau mới mời họ tham gia tiếp. Như vậy sẽ không có chuyện đoán đề, luyện tủ. Người đã ra đề thì không nên luyện thi với bất cứ hình thức nào. Hơn nữa, đánh giá học sinh giỏi nên phát huy sáng tạo của học sinh. Mà muốn thế đề thi càng lạ càng tốt. Muốn có đề lạ phải thay người ra đề thường xuyên. Nếu làm được như vậy sẽ không có chuyện các tỉnh ra sức luyện thi theo “gu” người ra đề.
1/03/2012
Hậu trường thi HSG Quốc gia: Luyện “gà chọi” cấp tốc
Kỳ 1: Giỏi cũng phải… chi tiền
Kỳ tới: Đừng biến thành cuộc đua thành tích
Khoảng một tháng trước kỳ thi có thể xem là giai đoạn “luyện thi cấp tốc” của tất cả đội tuyển học sinh giỏi quốc gia trên cả nước. Nếu như các năm trước việc “rước thầy từ Hà Nội về” hay di chuyển cả đội tuyển lên Hà Nội luyện thi không phải tỉnh nào, đội tuyển nào cũng làm, thì năm nay rất nhiều đội tuyển đã lao vào cuộc chạy đua để “xin thầy trung ương chỉ giáo”. Và việc tập huấn trở thành một cuộc đua để giành giật thầy giỏi, thầy tham gia ra đề thi, thầy có thể định hướng đề thi, truyền kinh nghiệm để có giải…
Tiền thầy bỏ túi
Tr. – một giáo viên dẫn đội vật lý của Nam Định đang “đóng quân” tại khách sạn Sơn La, cho biết: “Chúng tôi mới mời được hai thầy, chi phí 1-1,5 triệu đồng/thầy/ca học. Thường phải điện thoại trước liên hệ hoặc lãnh đội phải tìm cách gặp thầy mình cần mời, sau đó mới đưa đội tuyển lên”. Tại khách sạn Sơn La thời điểm này còn có nhiều đoàn các tỉnh khác lên thuê chỗ, vừa làm nơi ở vừa là lớp học. Theo một giảng viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) đã nhận lời đến dạy, đoàn Thái Nguyên lần lượt đưa tất cả các đội tuyển đi Hà Nội. Khách sạn Sơn La như một “lò luyện thi”, cả những tỉnh vùng miền núi phía Bắc cũng lặn lội đưa học sinh đến luyện.
Tại một khách sạn tư nhân khác ở 25 phố Doãn Kế Thiện, Hà Nội, đội tuyển toán của Phú Thọ và Vĩnh Phúc cùng thuê trọ để tiện mời thầy dạy tại chỗ. Tại đây, theo các học sinh, có 4-5 thầy được mời dạy trong 10 ngày. Đây là đợt lên Hà Nội lâu nhất. Trước đó, các bạn có lên vài đợt nhưng mỗi đợt chỉ hai ngày. Việc phải đi nhiều đợt là do không kết nối được với thầy trên Hà Nội.
Theo một số giáo viên của Trường chuyên Hùng Vương- Phú Thọ, giá thuê thầy phổ biến 2-3 triệu đồng/ca học (hai đến hai giờ rưỡi). Tiền trả cho thầy dạy tại Hà Nội ít hơn so với mời về tỉnh. Để tiết kiệm, trước khi đưa cả đội tuyển lên Hà Nội, một số đội tuyển của Phú Thọ và Vĩnh Phúc đã được ghép với nhau (tại Phú Thọ hoặc tại Vĩnh Phúc) để cùng học, chi phí trả cho thầy 4 triệu đồng/ca, mỗi bên chịu 50%.
Bạn M., học sinh đội tuyển Hà Nam, cho biết: “Nếu thầy chỉ dạy một buổi, tiền cho thầy 5 triệu đồng/buổi, chưa kể tiền ăn, ở vì phải mời thầy về tỉnh. Còn thầy dạy hai buổi chi phí sẽ đỡ hơn, 7-8 triệu đồng/cả đợt. M. cho biết: “Đội tuyển địa còn phải trả 6 triệu đồng/buổi”.
Theo một giáo viên phụ trách đội tuyển ở Hải Phòng, “mời được thầy về tận nơi vẫn là phương án tốt nhất”. Để được như thế có khi phải cho xe lên Hà Nội đón. Do lịch của thầy đã kín nên có khi đón buổi sáng, chiều phải đưa thầy về để vài ngày sau lại đón. Hải Phòng có đội tuyển đã hẹn hò cẩn thận, đưa quân lên Hà Nội, nhưng thầy bận đột xuất, học sinh lại nằm khách sạn chờ được “xếp lịch”. Những đội không đón được thầy thì phải cho đội tuyển lên Hà Nội.
Theo học sinh và giáo viên ở nhiều tỉnh, mỗi môn chỉ có 5-7 thầy chuyên luyện “gà chọi”. Trong khi tỉnh nào cũng muốn đón thầy. Thế là có tỉnh cạnh tranh bằng mối quan hệ, thái độ phục vụ, có tỉnh nâng giá thuê thầy. Một giáo viên phụ trách đội tuyển ở Phú Thọ tâm sự: “Đội nào may thì có giáo viên có quan hệ tốt với các “thầy trung ương”. Cũng có thầy về đây kể: “Vì quý nên chỉ nhận 2 triệu đồng/buổi, trên Hà Nội có nơi đã trả thầy 3 triệu dạy tại chỗ”.
Ông Hoàng Văn Cường – hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Hùng Vương – phân trần: “Nếu không cho phép thu của phụ huynh, chúng tôi không biết lấy tiền đâu ra. Hiện nay chúng tôi đang cố gắng kêu gọi các mạnh thường quân và xin thêm quỹ khuyến học của tỉnh”.
Bị biến thành “gà chọi”
M., thành viên đội tuyển Hà Nam, cho biết: “Từ một tháng nay chúng em không phải học chính khóa. Sáng từ 7g-10g30 và chiều 2g-4g, chúng em chỉ học tại đội tuyển. Rất mệt vì phải học suốt, lại lo lắng nữa. Dù thế, buổi tối vẫn phải đi học thêm bên ngoài để dự phòng phương án phải thi đại học nếu không có giải”.
Theo một số học sinh đội tuyển Phú Thọ, “nhà trường đã miễn học một số môn nhưng vẫn rất lo”. Có bạn than: “Giờ phải tập trung luyện thi học sinh giỏi, em lo không biết thi tốt nghiệp THPT có lấy được bằng trung bình không”. Lo lắng này không phải không có cơ sở khi học sinh đội tuyển phải dồn gần như tối đa thời gian cho kỳ thi của những “chú gà chọi”. Tại Hải Phòng, các học sinh trong đội tuyển văn cũng cho biết “đã được miễn học các môn phụ”. Thời điểm này, theo giáo viên phụ trách đội tuyển: “Các em chủ yếu chỉ học môn chuyên để đi thi”.
Gặp những “chú gà chọi” trong các “lớp học” ở nhà trọ, khách sạn tại Hà Nội, chúng tôi chứng kiến các bạn đang phải chịu một áp lực quá lớn, một áp lực về thành tích, áp lực phải chiến thắng sau khi đã đầu tư quá nhiều tiền bạc, công sức, thời gian. Các bạn phải ngồi chen chúc trên giường khách sạn để học và học. Phòng không có bàn, giấy vở để trên đùi mà viết hoặc nằm bò ra giường, phòng thiếu khí, thiếu sáng. Nhưng các bạn không thể đòi hỏi hơn khi phần lớn chi phí đã dùng vào việc trả cho thầy.
Với quy định phải thi thực hành (môn vật lý, hóa học, sinh học) và thi nói (ngoại ngữ), nhiều đội tuyển phải quen với việc “đột xuất lên đường” bất cứ lúc nào khi thầy, cô thuê được phòng thí nghiệm, bố trí được thầy truyền kinh nghiệm thi thực hành, thi nói.
Một thực tế mà nhiều học sinh đội tuyển quốc gia cũng phần nào nhận thấy là nếu đoạt giải, con đường của các em rộng mở, nhưng không có giải, các em sẽ là những học sinh phổ thông tốt nghiệp với sự thiếu hụt nghiêm trọng những kiến thức, kỹ năng sống cần thiết. Bởi vì đơn giản các bạn là những “chú gà” được luyện riêng cho một trường đấu.
Mời “người của bộ” tập huấn
Theo quy định của Bộ GD-ĐT, bộ phận ra đề thi, ngoài thành viên là người của Bộ GD-ĐT còn có các chuyên gia ở trường đại học, giáo viên phổ thông… Không biết từ nguồn nào mà nhiều đội tuyển đều cho rằng nhóm ra đề tập trung ở các trường: ĐH Sư phạm Hà Nội, ĐH Khoa học xã hội & nhân văn, ĐH Khoa học tự nhiên (ĐHQGHN), Viện Khoa học giáo dục. Và không phải ngẫu nhiên mà danh sách các thầy giáo đang “đắt sô” trong việc luyện “gà chọi” hiện nay đều ở những trường, viện kể trên.
Không những thế, trao đổi với chúng tôi, đại diện một số trường chuyên trần tình: “Các năm trước thấy tỉnh bạn mời, chúng tôi cũng mời các chuyên gia của Vụ Giáo dục trung học (Bộ GD-ĐT). Khi đó, Vụ Giáo dục trung học lo khâu ra đề thi. Nhưng từ khi kỳ thi chuyển giao cho Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng (Bộ GD-ĐT) thì thôi không mời chuyên viên vụ nữa”. Giải thích về chuyện “mời người của bộ tập huấn” một số lãnh đội cho biết: “Vì hi vọng có thể được định hướng ra đề thi”. Năm nay, khi trao đổi về hướng mời thầy “trung ương” tập huấn, một số lãnh đội vẫn úp mở việc “mời người của bộ nhưng đang chờ trả lời để xếp lịch”.
Hậu trường thi HSG Quốc gia: Giỏi cũng phải… chi tiền
Trên đường chạy đua giành giải học sinh giỏi quốc gia, những gia đình có con em vào đội tuyển đầy danh giá phải đóng góp những khoản chi phí tốn kém, có khi lên đến vài chục triệu đồng.
Chúng tôi ngạc nhiên khi biết L. – một học sinh ở Hải Phòng đoạt giải nhất trong kỳ thi chọn học sinh giỏi môn văn thành phố – bị loại khỏi đội dự tuyển kỳ thi quốc gia.
Một giáo viên của L. lý giải: “Chuyện thi cử không biết thế nào. Về sức học em có khả năng vượt qua vòng hai, nhưng điều tôi biết rõ là em ấy không muốn vào đội tuyển quốc gia vì gia cảnh quá nghèo”. Nhận xét lấp lửng của cô khiến chúng tôi càng muốn tiếp cận L..
Kỳ 2: Luyện “gà chọi” cấp tốc
Kỳ 3: Đừng biến thành cuộc đua thành tích
Không tiền, không vào tuyển
Không dễ để L. mở lòng nhưng rồi em cũng cho biết: “Sau khi vượt qua vòng 1 (kỳ thi học sinh giỏi thành phố), bố mẹ em tìm hiểu kỹ về việc vào đội tuyển sẽ phát sinh nhiều yếu tố mà gia đình em không đủ điều kiện để theo. Dù vẫn được bố mẹ động viên nhưng em không muốn dồn sức cho một việc quá khả năng của gia đình”.
Gia đình L. rất nghèo, anh em L. phải ở nhờ ông bà vì nhà bố mẹ đi thuê quá chật, không có chỗ học tập. Hằng ngày sau giờ học, L. phụ bán ốc luộc với bố mẹ. Bữa ăn sum họp của cả nhà cũng ở ngay trên vỉa hè.
“Từ đáy lòng em rất mong được tham gia vô tư, hết mình với các kỳ thi tuyển chọn học sinh giỏi dù có giải hay không. Em nghĩ chẳng cần có giải mà chỉ cần được vào đội tuyển đã là vinh dự lớn. Nhưng hoàn cảnh gia đình không cho phép em quyết tâm thực hiện” – L. chia sẻ.
H., một cựu học sinh đội tuyển văn của Hải Phòng, cho biết: “Năm đó mỗi thành viên đội tuyển văn phải đóng 7 triệu đồng/người cho quỹ phụ huynh”. H. cho biết thêm cùng năm với mình có một học sinh được chọn vào đội tuyển lịch sử phải xin rút vì không có tiền. Tiền là mối lo của nhiều học sinh trước và sau cuộc tuyển chọn chỉ vì những quy định được áp dụng nhiều năm ở đất cảng.
Tăng thu theo trượt giá
Khôi phục việc tuyển thẳng vào ĐH, CĐ
Trong quy chế thi học sinh giỏi quốc gia áp dụng cho năm 2007, Bộ GD-ĐT bãi bỏ quy định “tuyển thẳng học sinh đoạt giải vào các trường ĐH, CĐ”. Cũng năm 2007, Bộ GD-ĐT có quy định “các trường chuyên không được phép mời người ngoài trường ôn luyện, tập huấn cho giáo viên và học sinh để tham dự kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia dưới bất kỳ hình thức nào”.
Năm 2010, theo kiến nghị của nhiều trường chuyên, Bộ GD-ĐT có quy định dỡ bỏ “lệnh cấm” người ngoài trường chuyên được tham gia ôn luyện, tập huấn cho giáo viên, học sinh chuyên dự thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia
Quy chế thi chọn học sinh giỏi quốc gia ban hành ngày 25-11-2011 khôi phục quy định học sinh đoạt giải ba trở lên trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia được tuyển thẳng vào ĐH, CĐ theo đúng nhóm ngành do bộ trưởng Bộ GD-ĐT quy định cho từng môn thi.
(Nguồn: Bộ GD-ĐT)
Theo tìm hiểu của chúng tôi, để hỗ trợ việc tập huấn học sinh giỏi, Hải Phòng đã chi 330 triệu đồng cho 11 đội tuyển dự thi quốc gia, mỗi đội lĩnh 30 triệu đồng. Theo ông Phạm Tuấn Hùng – trưởng phòng giáo dục trung học Sở GD-ĐT Hải Phòng, số tiền này được chuyển thẳng cho Trường THPT chuyên Trần Phú nhằm chủ động chi cho việc tổ chức tập huấn.
Thế nhưng ông Bùi Văn Phú – hiệu trưởng Trường THPT chuyên Trần Phú – cho rằng: “Tiền hỗ trợ quá eo hẹp nên phải xã hội hóa để đảm bảo mục tiêu tập huấn đội tuyển”.
Ông Phạm Tuấn Hùng tiết lộ ngay khi có danh sách “chốt”, các đội tuyển sẽ tổ chức họp phụ huynh và việc thu thêm được thống nhất trong chính cuộc họp có sự tham gia của cả giáo viên và chuyên viên bộ môn của Sở GD-ĐT tham dự. Ông Phú từ chối cho biết mức thu cụ thể của các đội tuyển nhưng khẳng định: “Các đội tuyển sau khi xây dựng kế hoạch tập huấn, mức chi phí và thống nhất việc thu quỹ phụ huynh đều có báo cáo lãnh đạo nhà trường”.
Ông Phú chỉ cung cấp thông tin: “Năm trước, trung bình mỗi đội tuyển thu thêm của phụ huynh 10-15 triệu đồng/người”. Một số giáo viên phụ trách đội tuyển khẳng định: “Năm nay phải thu cao hơn năm trước vì trượt giá”. Ông Phú giải thích: “Nhìn vào con số thu trên đầu một học sinh thì thấy cao, nhưng đội tuyển chỉ có 8-10 em nên tổng thu không nhiều lắm”.
Tuy nhiên, nếu lấy con số 10-15 triệu đồng của năm trước để tính, mỗi đội tuyển phải đóng góp thêm từ 80 đến hơn 100 triệu đồng. “Riêng đội tuyển sử năm nay thu 10 triệu đồng/học sinh (năm trước 7 triệu đồng). “Đội tuyển hóa năm trước thu 10 triệu đồng, năm nay cũng thu nhiều hơn” – ông Hùng nói.
Tại Hà Nội, nơi được xem là thuận lợi nhất do không phải di chuyển, không phải mời thầy “liên tỉnh” và chi phí trả cho giảng viên được thành phố hỗ trợ nhưng theo chị M. – một phụ huynh có con ở đội tuyển sinh, phụ huynh vẫn phải đóng 4 triệu đồng/suất học đội tuyển cho đợt tập huấn hơn một tháng.
Tại Hà Nam, dù tiền trả cho thầy được tỉnh hỗ trợ nhưng mỗi đội tuyển cũng thu của học sinh khoảng 20 triệu đồng. M., một học sinh trong đội tuyển sinh, cho biết: “Đội nào mời được giáo sư đều phải đóng tầm 2,5 triệu đồng/học sinh. Vì tiền chi cho một buổi của thầy rất cao. Nhà trường chỉ cho 10 triệu đồng/đội”. Được hỗ trợ nhiều nhưng theo học sinh đội tuyển tin học của Nam Định, kinh phí đến Hà Nội luyện thi các em vẫn phải đóng góp 3 triệu đồng/em.
Ông Hoàng Văn Cường, hiệu trưởng Trường chuyên Hùng Vương (Phú Thọ), tính: “Tỉnh hỗ trợ đội tuyển học sinh giỏi quốc gia 50.000 đồng/học sinh/ngày, 400.000 đồng/buổi học/giáo viên (mời từ Hà Nội) trong thời gian tập huấn khoảng 40 ngày. Nhưng số tiền này cộng vào vẫn quá ít để chi cho việc mời thầy và đưa đội tuyển đi tập huấn.
“Thực tế thuê giáo sư giảng phải mất 3 triệu đồng/buổi. Với mức hỗ trợ vài trăm nghìn đồng/thầy, chả lẽ trường phải kê thầy dạy cả trăm buổi mới bù nổi vào khoản thực chi?” – ông Cường lý giải.
Trường chủ động, sở không biết?Một giáo viên dẫn đội tuyển của Nam Định đến Hà Nội “trọ học” ở khách sạn Sơn La (Q.Thanh Xuân) cho biết tiền thuê khách sạn 400.000 đồng/ngày đêm, chưa kể chi phí ăn uống, đi lại và mời thầy. Trong khi để yên tâm đi thi, mỗi đội tuyển có khi phải di chuyển đến Hà Nội 2-3 đợt, có những đợt 7-10 ngày, có tỉnh đưa đội tuyển ra Hà Nội cả tháng. Chi phí việc này rất tốn kém và không có mức chung cho các đội mà còn tùy thuộc vào kế hoạch của mỗi đội, thầy được mời là ai, tài ngoại giao của lãnh đạo đội và sự kỳ vọng vào từng đội tuyển. Nhiều khi phải tới lúc kết thúc kỳ thi mới biết được chi phí cho cuộc chạy đua này là bao nhiêu.
Trao đổi thêm xung quanh chuyện thu tiền của phụ huynh cho đội tuyển học sinh giỏi quốc gia, ông Đỗ Thế Hùng – giám đốc Sở GD-ĐT Hải Phòng – khẳng định:
- Đã là xã hội hóa thì do phụ huynh tình nguyện nộp chứ không thể bắt buộc.
* Nhưng việc Trường THPT chuyên Trần Phú bổ đầu mỗi lớp 10 và 11 của trường nộp 4 triệu đồng để chi cho việc tập huấn đội tuyển không đúng tinh thần tự nguyện. Bên cạnh đó, thành viên đội tuyển học sinh giỏi của Hải Phòng cũng phải nộp tiền để hỗ trợ việc tập huấn, việc này có phải chủ trương của lãnh đạo Sở GD-ĐT Hải Phòng?
- Không phải chủ trương của sở. Việc xã hội hóa do trường chủ động.
* Theo nhiều học sinh trong đội tuyển của Hải Phòng, họ được miễn học một số môn để tập trung học đội tuyển, việc này có phải chỉ đạo của Sở GD-ĐT Hải Phòng không?
- Sở không quy định những việc nằm ngoài quy định của Bộ GD-ĐT. Nếu có chuyện đó là do nhà trường tự làm.
Đó là những lý do các địa phương đưa ra để buộc học sinh các đội tuyển dự thi quốc gia phải đóng tiền. Mức thu mỗi địa phương khác nhau. Có tỉnh chỉ thu 2-3 triệu đồng/học sinh để “góp thêm tiền thuê thầy”, còn chi phí ăn ở học sinh tự túc. Có tỉnh tiền đóng trọn gói là vài chục triệu đồng/học sinh.
Góp “họ”, “dồn vốn”… đón thầy
Chẳng những thế, một số trường còn có “độc chiêu” huy động tiền khá khác người. Ngoài số tiền hàng chục triệu đồng thu từ mỗi học sinh tham gia đội tuyển thi quốc gia, Trường THPT chuyên Trần Phú (Hải Phòng) còn kêu gọi tất cả các lớp 10, 11 trích quỹ lớp với mức đồng đều 4 triệu đồng/lớp để dành tập trung cho học sinh khối 12 mời thầy từ Hà Nội về bồi dưỡng.
Ông Đoàn Kim Đức, phó hiệu trưởng trường này, khẳng định: “Đây giống như hình thức chơi họ (chơi hụi). Học sinh lớp 10, 11 đóng góp cho các anh chị lớp 12 để năm sau, năm sau nữa các em cũng được thế hệ dưới mình đóng góp”. Điểm duy nhất khác với cách chơi họ thông thường là không phải người nào đóng họ cũng sẽ đến lượt nhận phần tiền của mình. Mỗi đội tuyển chỉ có 6-10 học sinh, nên không phải học sinh nào góp “họ” cũng được đi thi.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, tại Trường THPT chuyên Hùng Vương (Phú Thọ) số tiền phải đóng là 300.000 đồng/học sinh/năm x 1202 (38 lớp) = 360,6 triệu đồng/năm.
“Quỹ đóng góp này của cả trường là hơn 300 triệu đồng, nhưng do có nhiều hoạt động khác nên số tiền thực chi cho đội tuyển quốc gia chỉ khoảng 200 triệu đồng” – ông Cường nói.
Việc tổ chức thu tiền phụ huynh theo mức được ấn định cụ thể trở thành “giải pháp tài chính” số 1 của một số trường trong cuộc đua các đội tuyển thi học sinh giỏi quốc gia.
Từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có nguồn thu đáng kể từ học sinh trong và ngoài đội tuyển, chi phí cho cuộc chạy đua giành giải có những nơi đến hơn trăm triệu đồng/đội tuyển. Đó là chưa kể đủ kiểu ôn luyện căng thẳng mà người ngoài cuộc khó có thể hình dung nổi.
12/29/2011
Tử vi vui năm 2012 - Tình yêu, sức khỏe, công việc, tiền bạc
Nam Dương (22.12 - 19.01)
Nam Dương lặng lẽ, chu đáo, có phần thu mình an toàn khỏi thế giới bên ngoài và sự hung hăng của nó. Là những người thực tế, Nam Dương sẽ không chịu nổi những thứ vô ích, và chạy theo mốt mới không khác nào việc ném tiền qua cửa sổ. Vậy nên món quà tốt nhất với Nam Dương là những món đồ hữu ích và thiết thực (tất nhiên nếu đẹp thì vẫn tốt hơn) chẳng hạn như một cuốn sách hay, một cây bút xịn, di động hay máy tính.
Tình yêu - Bạn có xu hướng cảm thấy bị áp lực và có những hiểu lầm sẽ cần thời gian để giải quyết. Nhưng bạn hãy yên tâm vì gia đình sẽ cho thấy một tình cảm tuyệt vời và sẽ ở bên hỗ trợ bạn trong tất cả các vấn đề mà bạn gặp phải; và đến cuối năm, những khó khăn và áp lực kia sẽ có thể dịu xuống. Trong lúc đó, bạn sẽ bị cuốn vào những dự án tốn không ít thời gian và điều này có thể khiến cho nửa kia cảm thấy ghen tị với mối quan hệ công việc của bạn đấy nhé.
Sức khỏe - Đừng làm việc quá sức nếu không muốn các dây thần kinh của mình căng ra như dây đàn. Bạn có thể cũng sẽ phải chịu một số vấn đề liên quan đến dạ dày nữa. Vậy nên hãy chú ý đến tình hình sức khỏe của mình, đặc biệt là trong tháng Tư, và nói chung đừng thái quá trong bất cứ việc gì.
Tiền bạc - Cố gắng cưỡng lại sự thay đổi có thể gây nên những tác động tiêu cực. Điều bạn nên làm là phá vỡ những giới hạn và tìm ra những cách thức mới để mua hàng, để đổi mới và có cái nhìn rộng hơn về các vấn đề kinh tế. Bạn nên nỗ lực để đạt được thành công trong những dự án mới của mình, đặc biệt vào đầu năm.
Công việc - Rất có thể bằng cách nhận thêm một công việc nữa vào đầu năm, bạn sẽ có thêm tiền để chuẩn bị cho những phát sinh trong tương lai. Bạn sẽ không cần ai giúp đỡ để giải quyết vấn đề tiền bạc bởi bản thân đã có đủ điều kiện và tâm trí đã đủ rõ ràng để đối mặt với bất kỳ vấn đề nào và giải quyết nó nhanh chóng. Những tháng mùa thu sẽ là khoảng thời gian thuận lợi để bạn hoàn thành những dự án của mình, dù lợi nhuận có thể cuối năm mới nhận được.
Bảo Bình (20.01 - 19.02)
Bảo Bình linh hoạt với thời gian và cuộc sống của mình, cùng lúc cũng cởi mở, sẵn sàng giúp đỡ người khác. Nhưng những tính tốt này cũng có thể dẫn đến vấn đề là sự cảm tính và dễ dàng tin vào mọi thứ. Độc đáo trong cách sống và thị hiếu, Bảo Bình sẽ thích thú với dường như bất cứ điều gì khác với bình thường, những món đồ khác lạ, thậm chí kỳ quái. Bảo Bình còn đam mê công nghệ mới nên các món đồ điện tử cũng là món quà tốt.
Tình yêu - Trong năm 2012, bạn sẽ phân tích thành công đạt được ở năm trước và đề ra mục tiêu trong năm mới là chinh phục những điều tưởng như không thể. Cuộc sống gia đình trong năm nay trở nên quan trọng bất ngờ; qua gia đình, bạn sẽ khám phá được những niềm vui mà trước đây chưa từng được trải nghiệm qua. Và vì những người thân yêu quan trọng đó, bạn hoàn toàn có thể thay đổi bản thân một chút. Nếu bạn chưa có nửa kia thì đây sẽ là năm xuất hiện những mối quan hệ mới, nhiều khả năng bạn sẽ gặp được một người rất quan trọng, hãy chú ý mùa xuân của mình nhé.
Sức khỏe - Đây là năm nói chung tốt cho sức khỏe của bạn. Tuy nhiên, áp lực công việc có thể ảnh hưởng xấu đến quá trình trao đổi chất của bạn đấy nếu bạn không điều chỉnh lại cách làm việc của mình và "sửa chữa" lại những chỗ rò rỉ năng lượng. Nguy cơ lờn nhất với bạn trong năm nay là những tai nạn nhỏ bên trong cơ thể và hệ tim mạch. Tập thể dục và có chế độ ăn cân bằng là cách khắc phục tốt nhất cho bạn.
Tiền bạc - Bạn có một ý chí đấu tranh mạnh mẽ cho những điều mình mong muốn và khao khát, nhưng nên suy nghĩ một cách bình tĩnh và đừng quên rằng cân nhắc cẩn thận kế hoạch hành động là một trong những yếu tố quan trọng sống còn giúp bạn đạt được những mục tiêu trong tương lai. Và để giải quyết các nhu cầu vật chất, bạn không thể và cũng nên yêu cầu nhiều từ các cộng sự của mình, phiền lắm đấy.
Công việc - Trong những tháng mùa xuân tươi đẹp, có thể một tham vọng cá nhân hay tham vọng quyền lực sẽ xuất hiện mạnh mẽ, giúp bạn có những ý tưởng mới để đạt đến vị trí mà mình mong muốn và có những lợi nhuận đáng kể. Các nghĩa vụ xã hội khi này có thể can thiệp vào các giá trị cá nhân và các mối quan hệ của bạn ở gia đình. Bạn nên cố gắng tìm sự cân bằng trong tình huống này. Nếu bạn có những vấn đề với pháp luật, chúng có thể được giải quyết trong năm nay.
Song Ngư (20.02 - 20.03)
Song Ngư mơ mộng và lãng mạn, đôi khi thiếu sự cân bằng bên trong, đôi khi không ý thức được rõ ràng về bản thân mình nên thích nương tựa trong những giấc mơ và những chuyến đi, thích thay đổi. Và vậy nên, tất cả những gì giúp Song Ngư thoát khỏi thực tế tàn nhẫn đều là món quà tốt. Bạn có thích người yêu quý tặng cho mình một đĩa nhạc, một set liệu pháp hương liệu hay một cuốn sách nhẹ nhàng…?
Tình yêu - Bạn sẽ bắt đầu một thời kỳ rộng mở với đầy tiềm năng, dễ dàng chinh phục hay thể hiện cảm xúc với nửa kia. Đây có thể là năm “chung kết” cho tình yêu. Nếu có con, bạn sẽ trải qua quãng thời gian đầy thú vị, hòa thuận và hài lòng với thành tích học tập chúng đạt được. Nếu còn độc thân, đây có thể là năm của những mối quan hệ mới nhưng thăng trầm sóng gió có thể xuất hiện nếu bạn không nhận ra được mình thật sự muốn gì.
Sức khỏe - Sự vận hành của các hành tinh có thể tác động lớn đến bạn nên hãy quan tâm chăm sóc cho các dây thần kinh cũng như tâm trạng của mình; cố gắng từng bước thay đổi thói quen hàng ngày nếu cần thiết. Đừng lạm dụng thuốc giảm đau hay an thần, nếu bạn gặp phải vấn đề lớn thì hãy bình tĩnh và tìm cách giải quyết khoa học nhé.
Tiền bạc - Bạn khá vô tư và thoải mái với tiền bạc của mình, và xu hướng chi tiêu nhiều khả năng sẽ bị tác động bởi những cảm hứng nhất thời, bộc phát. Bạn có thể sẽ phải bỏ chi phí lớn vào một dự án hay tham gia vào một hoạt động chung với người khác. Ngoài ra, các mối quan hệ công việc cũng sẽ có qua lại nhiều với lợi ích vật chất của bạn. Bạn cảm thấy yên tâm và thoải mái vì mọi thứ dường như đều có vẻ dễ dàng, đúng không, nhưng đừng vì thế mà lơ là và không chịu để tâm chú ý.
Công việc - Năm nay bạn sẽ cho thấy mình có một trí tuệ sáng sủa khác thường, khả năng truyền đạt tri thức rõ ràng và bài bản; và điều đó sẽ cho kết quả ở việc giành được thành công trong công việc – tuy có thể bạn sẽ phải chờ đến nửa cuối năm. Bạn cũng sẽ bắt đầu xây dựng kế hoạch cụ thể cho năm nay với sự nhiệt tình và ý chí. Bạn tương tác với những người mang lại những ý tưởng mới cho nơi làm việc của bạn và giúp bạn thành công hơn.
Bạch Dương (21.03 - 19.04)
Liều lĩnh, thiếu kiên nhẫn, hiếu động thái quá, táo bạo, độc lập, can đảm, thực tế và biết tận dụng lợi thế của từng khoảnh khắc cuộc sống... đều là tính cách của Bạch Dương. Họ tình cảm, yêu thích cuộc sống và sự ồn ào. Những người Bạch Dương là fan lớn của môn thể thao tốc độ, thích những màu mạnh mẽ như màu đỏ, đỏ cam… Vậy nên nếu muốn tặng quà cho Bạch Dương, hãy cân nhắc đến những sở thích này nhé (một chai nước hoa đúng style sẽ ghi điểm lắm đấy).
Tình yêu - Năm nay bạn hãy cố gắng đền bù lại cho khoảng thời gian đã qua, bởi vì bạn đã không dành đủ thời gian, không thể hiện đầy đủ và rõ ràng những suy nghĩ và cảm xúc của mình với gia đình, chưa tham gia và chia sẻ đủ những khó khăn và cuộc sống của những người thương yêu… Bạn sẽ khám phá ra được nhiều thứ được giữ bí mật cho đến bây giờ - có cả vui lẫn buồn nhưng đều là những điều bạn cần biết. Nếu bạn còn độc thân, hãy trông đợi một mối quan hệ mới vào cuối năm.
Sức khỏe - Nếu bạn cảm thấy mệt mỏi, hãy ngủ đi và phục hồi lại sức mạnh của mình. Đừng chủ quan vì đây sẽ là năm rất quan trọng và cần đến sự tích cực của bạn. Đừng để những lo lắng của mình chất chồng và hãy tìm cách giải tỏa căng thẳng trong những hoạt động có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn. Du lịch, thể thao và những chuyến đi xa sẽ kích thích và tiếp thêm sinh lực cho bạn. Tuy vậy, hãy tránh những hoạt động rủi ro, bạn cần biết kiểm soát sức mạnh của mình.
Tiền bạc - Đừng mất thời gian vì những vấn đề nhỏ nhặt vì bây giờ bạn đang có cơ hội để thành công trong kinh tế và công việc; chắc chắn lộc này sẽ không dễ gì mà có lại trong thời gian gần. Vậy nên bạn hãy hành động có phương pháp và chiến thuật. Hãy cẩn trọng với những dự án bắt đầu vào mùa hè và thu, đừng quá mạo hiểm.
Công việc - Bạn sẽ phát triển một niềm yêu thích đặc biệt với các ngành liên quan đến truyền thông, chữ nghĩa và xã hội. Vì lý do đó, bạn có thể theo học một số khóa học để tìm hiểu thêm và trau dồi các kỹ năng về lĩnh vực này. Đây hoàn toàn có thể là một lựa chọn đáng để cân nhắc đối với những bạn Bạch Dương đang bối rối tìm định hướng cho mình.
Kim Ngưu (20.04 - 20.05)
Yêu thích tự nhiên và bất cứ gì liên quan đến tự nhiên, Kim Ngưu theo chu kỳ của các mùa và sống với sự quan tâm sâu sắc. Tuy không phải đặc biệt tinh thông nhưng được cái kiên trì và tỉ mỉ, Kim Ngưu có thể đạt được điều mà mình mong muốn. Kim Ngưu hảo ngọt nên nếu nhận được món quà là một hộp chocolate ngon thì còn gì bằng. Các nàng Kim Ngưu thích các phụ kiện, đặc biệt là vòng đeo cổ chất lượng tốt. Và vì Kim Ngưu yêu thích thiên nhiên nên cây hay hoa cũng có thể là món quà tốt.
Tình yêu - Tuy điều kiện khách quan xã hội khá tốt nhưng một số tình huống căng thẳng với nửa kia vẫn có thể xảy ra, và nếu bạn không có giải pháp cho mỗi vấn đề nho nhỏ hàng ngày thì những tình huống này có thể dẫn đến đổ vỡ đấy. Ảnh hưởng của những vì sao sẽ làm tăng sự... nổi tiếng và tình cảm, tác động đến mối quan hệ với mọi người, đặc biệt là trong các buổi tiệc và các sự kiện xã hội khác. Một mối quan hệ mới có thể xuất hiện bất ngờ vào mùa hè.
Sức khỏe - Đây là năm có nhiều thay đổi to lớn với cơ thể bạn, bạn có thể sẽ tham gia vào một môn thể thao hoặc một hoạt động mới mẻ nào đó mạo hiểm một chút. Bạn sẽ có xu hướng tăng cân trong năm nay, đặc biệt vào những tháng mùa thu. Bạn hãy coi chừng các chuyến đi dài, chúng có thể khiến bạn khó chịu, mất kiểm soát với thực phẩm và không biết thật sự trong đó có chứa những gì.
Tiền bạc - Năm nay, tình hình tài chính có thể sẽ không có nhiều điều đáng nói như năm 2011. Tình trạng này sẽ khiến cho cả lợi nhuận lẫn việc đầu tư đều giảm sút. Tuy vậy, những hoạt động của năm trước sẽ có xu hướng đi vào ổn định và có tổ chức.
Công việc - Bạn nên có một cú huých cho những tham vọng của mình để đạt được mục tiêu đề ra trong năm mới, đồng thời cũng phải “đương đầu” với một đối tác hay một người bạn để có được một thỏa thuận vẹn cả đôi đường. Tình hình này có thể được coi là tích cực và thành công, có thể đem đến cho bạn một vị trí xã hội tốt, nhất là vào mùa thu.
Song Tử (21.05 - 20.06)
Thông minh, hoạt bát, sắc sảo, logic đồng thời có khả năng trừu tượng… là những điều tốt đẹp dành cho Song Tử. Song Tử cũng tò mò, muốn biết tất cả mọi thứ, nhưng mặt ngược lại của vấn đề đó là bạn không thể tập trung lâu vào một chủ đề cụ thể nào, và do đó kiến thức có được có thể không quá sâu.
Đây là cung của sự truyền thông, giao tiếp, vậy nên không có gì lạ khi Song Tử thích những món quà được trao tận tay và có những dấu hiệu riêng – chẳng hạn như một cuốn sách có ký tên, đề tặng (bạn thích sách và thích bàn luận về chúng sau khi đọc chứ?), thích một chiếc điện thoại có khắc ký tự đầu của tên… Những người thuộc cung "nhiều chuyện" này cũng thích âm nhạc và phim ảnh nên các món quà là đĩa DVD đều được hoan nghênh.
Tình yêu - Đây là một giai đoạn mới, khi mà các hoạt động xã hội ở tất cả các dạng đều sẽ có mặt trong lịch trình của bạn. Do đó, bạn sẽ gặp nhiều người hơn, có thể trở thành những người bạn lâu dài và trung thành. Riêng về vấn đề cặp đôi, có thể mùa Xuân sẽ đến cùng những thay đổi, với khả năng là bạn sẽ tìm được một người nào đó có thể thay đổi cuộc đời mình.
Sức khỏe - Có khả năng trong năm nay mọi thứ đều khiến bạn lo lắng; bạn cần cố ngủ và nghỉ ngơi nhiều hơn vì đó là cách duy nhất bạn có để khôi phục lại sự cân bằng cho chính mình. Nếu không, bạn có thể dễ dàng bị sự lo lắng, bồn chồn lấn át và gây hại đến cơ thể đấy.
Tiền bạc - Triển vọng kinh tế của bạn có nhiều điều thuận lợi. Bạn có thể bị ảnh hưởng bởi các vấn đề nước ngoài và lợi ích có thể đến từ các hoạt động ngoài môi trường quen thuộc của bản thân. Có khả năng một hoạt động thương mại lớn sẽ bắt đầu, nên hãy đặc biệt chú ý đến điều này vào mùa Hè. Đây là giai đoạn tuyệt vời cho các vấn đề kinh tế, tiếp tục các hoạt động hoặc giao dịch về phía bạn. Wow, một năm hứa hẹn sự giàu có sắp đến rồi!
Công việc - Đây sẽ là năm bạn có thể phát triển khả năng sáng tạo của mình – qua thư từ, nhạc, họa thơ ca, hay đùa nghịch với các con chữ. Trí tưởng tượng và trực giác của bạn sẽ được kích thích và áp dụng vào công việc, giúp bạn nhận được những đánh giá không tồi đâu.
Cự Giải (21.06 - 22.07)
Cự Giải chậm mà chắc, hành động luôn có chủ ý; Cự Giải thích sự yên tĩnh và chiêm nghiệm nên đôi khi có vẻ cô lập với xã hội. Và có phải bạn luôn nhớ về tuổi thơ của mình, và không thích những cảm xúc trưởng thành vì sâu bên trong tâm hồn luôn có một đứa trẻ? Bất kỳ món quà nào có liên quan đến nhà bếp đều được chào đón, có thể là một chiếc nồi đặc biệt, dụng cụ nhà bếp đẹp đẽ, một cuốn sách dạy nấu ăn hay một chai rượu ngon. Điệu đà hơn một chút, các nàng cũng sẽ thích những chiếc vòng tay hay những chiếc nhẫn có hình trái tim.
Tình yêu - Nửa đầu năm có thể sẽ diễn ra những khủng hoảng tình cảm lớn, và có thể bạn sẽ cần lưu tâm nhiều hơn đến mối quan hệ của mình để có thể được đảm bảo sự thành công trong tình yêu vào nửa năm sau. Những đứa trẻ sẽ giúp bạn bằng tình yêu của chúng, và những thành công nho nhỏ của chúng cũng khiến bạn hạnh phúc trong thời gian dài. Bạn sẽ phát triển được một khả năng tuyệt vời để tận hưởng tất cả những điều thú vị trong cuộc sống và giải nén thành những niềm vui vô bờ.
Sức khỏe - Bạn sẽ được thuyết phục rằng tinh thần và cảm xúc hoàn toàn có mối quan hệ chặt chẽ với thể chất, và do đó sẽ phát triển một mối quan tâm khác thường trong việc chữa lành tâm trí và cơ thể mình bằng các bài thuốc tinh thần. Ngoài ra, bạn cũng sẽ quan tâm đến các liệu pháp massage, yoga và các chế độ ăn uống “xanh” hơn.
Tiền bạc - Ảnh hưởng của các hành tinh năm nay có lợi cho tình hình tài chính của bạn. Bất kể công việc chuyên môn của bạn là gì, bạn đều có thể thu được lợi nhuận để dành cho tương lai của mình từ đầu cơ tài chính. Dù vậy bạn cũng phải đợi đến nửa sau của năm để gặt hái những thành quả này.
Công việc - Nguyện vọng và sức mạnh của bạn sẽ được thể hiện qua các nguyên tắc của việc mở rộng, bạn sẽ có thể đạt được tất cả các mục tiêu đã đặt ra trước đó. Bản chất lạc quan của bạn sẽ đem đến may mắn, đặc biệt vào khoảng đầu năm. Sự nổi tiếng của bạn trong giai đoạn này sẽ giúp kích động bạn bè của bạn cho các dự án và mục tiêu có lợi cho tất cả mọi người.
Sư Tử (23.07 - 22.08)
Sư Tử hào phóng, luôn cố gắng, nhưng trên hết, họ thể hiện tính cách mạnh mẽ và có thể có phần lạnh lùng, tàn nhẫn. Với Sư Tử, cuộc sống là một cuộc chiến mà tất cả đều phải tham gia. Là cung hoàng tộc, vị chúa sơn lâm yêu thích sự sang trọng, bị mê hoặc bởi những thứ lấp lánh, những thương hiệu lớn và những món ăn đắt tiền... Tuy vậy, bên cạnh đó, nhìn chung Sư Tử vẫn luôn có niềm đam mê với âm nhạc, thể thao - mọi thứ quà tặng có liên quan đến những niềm đam mê này đều có thể làm Sư Tử hạnh phúc.
Tình yêu - Trong năm 2012, bạn sẽ phát triển một số kỹ năng cá nhân trong giao tiếp; và điều đó giúp bạn tương tác tốt hơn với đồng nghiệp và bạn bè. Niềm hạnh phúc của bạn sẽ trở nên đầy đủ hơn cùng tình yêu của trẻ nhỏ, mối quan hệ với những con người nhỏ bé này sẽ đóng góp phần không nhỏ vào bước tiến lớn trong suy nghĩ của bạn. Ảnh hưởng của các hành tinh sẽ có lợi cho bạn trong mối quan hệ lãng mạn mùa xuân này.
Sức khỏe - Trong suốt thời gian này bạn nên cẩn thận với sự thừa mứa trong ăn uống, rượu bia, sức khỏe của bạn có thể bị căng thẳng với các vấn đề về gan và dạ dày. Tuy nhiên, bạn nên nỗ lực vì tất cả những điều trên xảy ra hay hoàn toàn không xảy ra hoàn toàn tùy thuộc vào nỗ lực của bạn. Và hãy cố đặt mục tiêu thực tế, đừng hứa hẹn và trông chờ nhiều hơn mức sức bạn có thể hoàn thành.
Tiền bạc - Bạn có cơ hội tốt để phát triển tài sản của mình, nhưng phải đặt toàn bộ nỗ lực vào đó và tránh xa các ảo tưởng, bởi vì trong giai đoạn này tưởng tượng sẽ chẳng giúp được gì nhiều cho bạn. Nếu đặt vững chân mình trên nền đất, bạn sẽ có thể đạt được điều mình mong muốn.
Công việc - Năng lượng tinh thần to lớn và sự thông minh, bạn có thể trông cậy ở chúng trong giai đoạn này để có được những gì mình mong muốn, không chỉ ở nơi làm việc mà còn ở xã hội nói chung, trên thương trường và trong gia đình. Bạn có thể thu được lợi ích tuyệt vời từ một dự án nào đó bắt đầu từ năm trước.
Xử Nữ (23.08 - 22.09)
Xử Nữ luôn có chút sợ hãi với những thay đổi vì chúng dường như khó kiểm soát, nhưng đồng thời nỗi sợ này cũng khiến họ trở nên cầu toàn và nghiêm ngặt tìm kiếm sự hoàn hảo. Và để trợ giúp cho mình, Xử Nữ thích những món quà hữu dụng cho cuộc sống. Các chàng có thể hài lòng với một hộp đồ nghề trong khi các nàng - những người thường xuyên căng thẳng - có thể được làm dịu đi bằng một chậu cây nhỏ xinh...
Tình yêu - Bạn muốn có một sự thay đổi trong việc thể hiện thế giới cảm xúc của mình? Bạn sẽ phải cân nhắc những thói quen lặp đi lặp lại, và có thể nên thay đổi cách kiểm soát và ứng xử với các mối quan hệ. Bạn đang quan tâm nhiều hơn đến các mối quan hệ trong công việc của mình, và điều này sẽ khiến bạn phát triển lĩnh vực chuyên môn của mình theo cách khác với cách mà bạn vẫn làm cho đến giờ này.
Sức khỏe - Bạn phải tránh căng thẳng và những vấn đề rối rắm mà công việc có thể đem lại bằng mọi cách, vì chúng sẽ khiến bạn gặp phải các vấn đề về đau đầu nghiêm trọng và dị ứng. 2012 là giai đoạn phù hợp cho các phương pháp chữa trị tự nhiên. Bạn sẽ có mong ước được sống đơn giản, thiên nhiên sẽ chiếm ưu thế trong cuộc sống của bạn và đem lại cho bạn hạnh phúc chân thật và một tâm trí bình yên.
Tiền bạc - Đây là một năm tốt lành và nhiều khả năng bạn sẽ đạt được những kết quả kinh tế thiết thực và tích cực. Tuy vậy cũng có khả năng bạn sẽ chi tiêu quá tay vì không chống lại nổi những cám dỗ tại các cửa hàng. Hãy cố gắng dành thời gian để quyết định các vấn đề chuyên môn và tài chính mà không dính dáng đến các áp lực tình cảm. Hãy cố gắng thể hiện như cầu của bạn và bình tĩnh tìm sự hỗ trợ. Trong những tháng mùa thu, hãy đón chờ những lợi ích lớn hơn.
Công việc - Năm nay bạn sẽ đầy lạc quan, năng động và đầy sáng kiến. Bạn sẽ muốn thay đổi đáng kể công việc của mình, có lẽ là áp dụng phương pháp làm việc mới, sắp xếp lại môi trường làm việc hoặc một số thay đổi mạnh mẽ hơn trong chiến thuật của mình. Hãy cố gắng nhé, để đạt được cái lợi to lớn hơn.
Thiên Bình (23.09 - 23.10)
Thiên Bình ôn hòa trong quan điểm, cân bằng giữa đa nghi và thanh thoát, tự do, giữa hành động và trầm ngâm ngẫm nghĩ. Dường như sinh ra trong những ngày mùa thu ngắn ngủi khiến Thiên Bình trở nên nội tâm với thế giới rất riêng của mình. Thanh lịch và tinh tế, những người Thiên Bình cảm thấy thoải mái trong môi trường sang trọng và sáng tạo. Muốn tặng quà cho Thiên Bình ư? Những món đồ độc đáo, nữ trang, túi sách, một bức tranh, một cuốn sách hoặc bất kỳ thứ gì liên quan đến nghệ thuật đều sẽ được trân trọng.
Tình yêu - Năm 2012 này nhiều khả năng sẽ bắt đầu một giai đoạn mới trong mối quan hệ của bạn. Hãy theo thôi thúc của mình để cởi mở hơn với mọi người về cảm xúc và cả những nhu cầu, mong muốn của bản thân. Bạn có thể nhận được tin tức từ những người bạn ở nước ngoài, hoặc sẽ có thể bắt đầu mối quan hệ với một người nước ngoài hoặc ai đó ở ngoài môi trường quen thuộc của bạn.
Sức khỏe - Đây sẽ là năm của sức mạnh và năng lượng thể chất, nhưng bạn cần cẩn thận với sự quá độ, dù là trong công việc, vui chơi hay ăn uống. Có lẽ một số lo lắng cũng như mong muốn vươn tới sự hoàn hảo sẽ khiến bạn hăng hái quá đà, nhưng nhìn chung như thế cũng có thể cải thiện phản ứng của bạn với cuộc sống và công việc, cả về thể chất và tâm lý. Các ảnh hưởng rất thuận lợi cho việc thực hiện các điều trị lâu dài và cũng có lợi cho việc tham gia một môn thể thao giúp cân bằng tinh thần và thể chất.
Tài chính - Bạn sẽ quan tâm đến thế giới tài chính với tâm thế khác hẳn, bạn sẽ có kế hoạch đầu tư cẩn thận và phân tích những biến động của thị trường. Bạn có thể bị ám ảnh với việc đảm nhận một trong những dự án nào đó của mình và đạt được những mục tiêu vật chất. Bạn có thể đạt đến mức độ cho phép mình thư giãn trước những vấn đề kinh tế, và thực sự thì sự hưởng thụ và tự tin sẽ giúp bạn nhìn cuộc sống này khác đi.
Công việc - Sự sáng tạo và trí tưởng tượng tuyệt vời mà bạn có trong năm mới này sẽ cho bạn cơ hội lên những kế hoạch trong chuyên môn của mình, với thành công bảo đảm. Hãy dành thời gian học thêm ngoại ngữ bởi vì mong muốn được thấy những địa danh và những đất nước mới lạ là rất quan trọng trong giai đoạn này.
Hổ Cáp (24.10 - 21.11)
Hổ Cáp giống như một ngọn núi lửa, bản năng luôn sôi sục và không phải lúc nào cũng có thể kiểm soát được năng lượng của mình. Không dễ làm cho những người mạnh mẽ và bướng bỉnh này hài lòng, nhưng chắc chắn là Hổ Cáp thích những điều huyền bí nên một cuốn sách có thể sẽ là một món quà tốt. Hổ Cáp cũng khá thích lịch sử, thích những mưu lược, binh pháp nên các quyển sách về Napoleon hay Julius Caesar, bạn cũng nên thử ngó qua xem sao.
Tình yêu - 2012 đến cùng nhiều thăng trầm trong tình yêu, nhưng bạn có thể hy vọng vào sự ổn định hơn trong những tháng cuối năm, khi bạn sẽ bước vào một mối quan hệ nghiêm túc hơn bây giờ. Trong không khí gia đình, bạn sẽ được tận hưởng sự bình yên hơn trong tâm trí, và do đó sẽ cải thiện được các mối quan hệ. Điều quan trọng là bạn hãy giữ cảm xúc ổn định, cởi mở nhưng tránh tùy tiện với những người mà mình thương yêu.
Sức khỏe - Những áp lực tinh thần và cảm xúc, đặc biệt tại nơi làm việc sẽ trở thành mối đe dọa lớn tới cơ thể bạn. Quan tâm tới huyết áp và vấn đề lưu thông máu nói chung là một biện pháp phòng ngừa thích hợp. Ngoài ra, tham gia vào các hoạt động biểu diễn nghệ thuật sẽ cho bạn không gian cần thiết để ngăn ngừa căng thẳng và khám phá lại bản thân.
Tài chính - Bạn sẽ cần rất thiết thực và tiết kiệm với những lợi nhuận của mình, bởi vì bằng cách nào đó, ảnh hưởng của các hành tinh cho thấy nhiều thăng trầm trong nửa đầu của năm, và bạn sẽ cần đến những biện pháp dự phòng, phòng ngừa quan trọng. Sang nửa năm tiếp theo, bạn có thể dễ dàng có được doanh thu và phát triển chúng với những dự án mới.
Công việc - Có thể sắp tới, nhất là trong tháng Giêng và những tháng mùa thu, bạn sẽ có cơ hội để thay đổi công việc theo hướng có lợi. Cơ hội này sẽ đến nhờ nỗ lực của những người yêu quý bạn rất nhiều. Bằng cách nào đó, đây là một năm tốt cho những thay đổi, đặc biệt với những ai đang tìm kiếm một chân trời mới, bạn sẽ có sự hỗ trợ cần thiết để thực hiện các kế hoạch của mình với tiềm năng thành công to lớn.
Nhân Mã (22.11 - 21.12)
Nhân Mã hiện đại, rộng rãi, thích hòa nhập vào đám đông và “gia cố” sức mạnh của mình thông qua vị trí xã hội. Nhưng cũng có những khi Nhân Mã cảm thấy không muốn bị làm phiền, và khi đó họ trở nên cô lập và chỉ biết riêng mình. Du lịch và thể thao là niềm đam mê lớn với những người Nhân Mã năng động nên nếu được tặng những chiếc túi hiện đại và tiện dụng sẽ rất thích, một quyển sách học ngoại ngữ cấp tốc hay một một cuốn sách hình để họ tự thả hồn đi du lịch cũng vậy.
Tình yêu - Năm nay sẽ đem đến cho bạn khả năng thỏa mãn được nhiều mong muốn cảm xúc của mình, vì bạn có cơ hội gặp gỡ một người có thể khá quan trọng với cuộc sống của mình trong tương lai. Nếu bạn đã có nơi có chốn thì nên cố gắng nhiều hơn để đảm bảo rằng những xung đột phát sinh sẽ biến mất. Hãy nhớ rằng ghen tuông sẽ không đem lại điều gì hay ho cả đâu nhé.
Sức khỏe - Năm nay bạn nên cẩn thận đừng để căng thẳng tích tụ, vì chúng có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe của bạn. Hãy tham gia một vài môn thể thao ngoài trời cũng như có chế độ ăn cân bằng và lành mạnh nếu không muốn gặp nguy cơ với những vấn đề về tim mạch. Sẽ có những thay đổi lớn sắp xảy ra trong cuộc sống của bạn. Nếu bạn có thể hòa thuận với những ảnh hưởng khách quan mạnh mẽ thì không những sẽ có sức khỏe tốt mà còn có nhiều tiến bộ lớn.
Tiền bạc - Đây là một năm an toàn trong các vấn đề kinh tế, dù có thể bạn sẽ phải mua sắm và tốn chi phí bất ngờ. Những quan hệ đối tác kinh tế của bạn có thể phát sinh trong mùa xuân, nhưng đến mùa hè mới thấy được lợi ích. Bạn hãy chú ý đến chi phí đi lại và luôn kiểm tra tình hình xe cộ trước bất kỳ cuộc hành trình quan trọng nào.
Công việc - Trong năm nay bạn sẽ nhận được một loạt các đề nghị, và hầu hết đều có liên quan đến kinh tế và lao động; hãy tận dụng tối đa các cơ hội ấy. Các dự án công việc vào mùa xuân có thể rất thú vị nhưng bạn đừng mạo hiểm quá so với điều kiện của mình, vì 2012 là một năm mà bạn sẽ cần kiên trì và nhẫn nại để có được những lợi ích đáng mong đợi từ công việc.
11/24/2011
Liên khúc con đường bóng đá Việt Nam! Nỗi buồn mang tên "Bóng đá Việt Nam"
Cải biên và trình bày bởi Cáp Anh Tài.
Các bài hát được cải biên:
0:34 Một cõi đi về
2:35 Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây
4:46 Gửi em ở cuối sông Hồng
8:00 Hãy hát lên
9:54 Biển cạn
12:45 Đâu phải bởi mùa thu
14:51 Một thời đã xa
17:58 Tôi là ai em là ai
11/19/2011
20 - 11: Chuyện Thày Trò, Tây Ta...
Một ngày lễ thịnh soạn trong một năm để tôn vinh các nhà giáo không thể thay thế được 364 ngày thường còn lại trên đường đời, chưa kể một khi nhà giáo đã già cả, còm cõi, và đồng lương hưu trí còn còm cõi hơn. Chúng ta hãy thay đổi cách nghĩ, cách sống, hãy chân thật, giản dị, không thỏa hiệp với những thứ lễ lạt tự dối mình đằng đẵng làm gì nữa.
Giống như hầu hết các bạn hôm nay, tôi có may mắn được làm học trò từ bé. Và chính hôm nay, may mắn thay, tôi vẫn được làm học trò, vẫn đi học thêm những cái mình thích học trong thể thao, âm nhạc... Rồi tôi cũng đã làm thày giáo ở trường đại học đôi chút ở quê nhà, gần nhất là tí chút hè năm nay. Và tôi cũng đã làm thày giáo một thời gian ở trường đại học xứ ngoài, ở Paris. Cho nên những kỉ niệm thày trò đan nhau thật chồng chéo, nhiều hương vị, nhiều thứ chung nhau, mà nhiều thứ cũng thật khác nhau mênh mang.
Học trò ở ta khi nhỏ thấy thế giới thày cô thật xa vời. Nền giáo dục xưa thì chỉ có thày. Cô là mãi gần đây. Cô chính là thày, thày giáo nữ.
Chữ thày trong tiếng ta chính là "bố". Trong nhà xưa có thể gọi bố mẹ là "thày bu", xưng là con hoặc em. Khi đến lớp (hoặc thày đến nhà dạy), thày thay mặt bố mà dạy con, nên quan hệ tiếp tục là "thày - con" hay "thày - em". Nhưng sau này người ta không gọi giáo viên nữ là "bu", không biết có nên đáng tiếc việc đó hay không? Một chữ là ơn thày, nửa chữ là nhờ thày. Trẻ phải kính thày như kính cha. Cha xử con chết, con không chết là đồ bất hiếu.
Các bố mẹ xưa góp gạo nuôi thày thường đều là những người chưa từng được có chữ. Họa chăng đôi nhà cũng có biết chữ, nhưng mới vài ba chữ, chưa đủ để dạy nhau. Chữ ngày xưa là thứ chữ thiêng liêng của thánh hiền, thứ chữ không đánh vần được, học chữ nào biết chữ đó, nhầm là chuyện thường. Sự hơn kém nhau ở thời xưa hóa ra rất lượng tử, rất rõ ràng, chứ không rối rắm như hôm nay : đếm xem tổng số lượng chữ mỗi ai đã biết là biết tài. Cứ thế mà ra tiêu chuẩn bầu giáo sư với tiến sĩ thì kể cũng tiện. Trong một xã hội sơ giản như thế, ai có chữ cũng thành thày. Ta có thày chữ. Ngoài ra thì ai có hiểu biết hơn người xung quanh chút đỉnh, thậm chí có vẻ hơn thôi, thì cũng thành thày : có thày thuốc, thày võ, thày địa lý, cũng có cả thày tướng, thày số, thày bói, thày mo.
Cái nếp đó, học trò và gia đình ta đến hôm nay vẫn giữ được gần như nguyên vẹn, với những hiệu ứng tân kì.
Các cô (hầu như không có thày) dạy trẻ ở nhà trẻ có vai trò giáo dục thật ra rất quan trọng, nhưng do các cô chưa dạy "chữ", nên xã hội ngầm coi thường họ hơn, xem như họ "chưa phải ra thày". Chuyện này lại sẽ phải có bài bàn riêng.
Các giáo viên phổ thông thì giữ được ảnh hưởng cổ truyền lớn lao nhất. Gia đình và trẻ em cư xử với các thày cô này gần như trong mối quan hệ cổ truyền nguyên trạng, thày cô là cha là mẹ học sinh. Ngày nhà giáo, trẻ em đã đành, nhiều bạn bè nay đã trở thành ông thành bà, có cháu nội ngoại rồi, cũng vẫn nô nức í ới từ cả tháng để rủ nhau đi thăm thày cô dạy phổ thông hồi xưa. Đó là một nét đặc biệt nhất trên thế giới ! Nhưng kì lạ thay, các thày cô dạy Đại học thì lại không còn được hưởng cái lòng thành kính trung trinh này! Ngày lễ này rất thoảng qua ở các trường đại học, so với bậc phổ thông. Nhất là khi các sinh viên đã tốt nghiệp, thì hầu như không có chuyện họ phải í ới nhau đi thăm lại thày với cô của thời đi học đại học nữa. Họ chỉ phải lo cái bổn phận đi thăm lại thày với cô thời tiểu học và trung học mà thôi.
Từ điều này ta có thể thấy ra nhiều mặt.
Đối với xã hội, gia đình, học đại học không phải là cái thứ sống chết nữa. Các thày cô ở đại học nay dạy kiến thức, chứ không phải là những bậc « dạy chữ », bậc « khai chữ » thiêng liêng.
Đối với sinh viên, họ không còn là đám trẻ con ne nét nữa. Cái yêu mến thày cô ngày xưa ở tiểu học và trung học có nội dung lấm lét ở bên trong, nay với thày cô ở đại học, « sợ » thì có "sợ" nhưng không đến nỗi "khiếp". Bỗng nhiên mặc cảm cha mẹ - con cái ở họ tan biến đi. Nếu thày với cô lại mới ra trường, thì sự chênh lệch tuổi tác so với sinh viên lại càng ít đáng kể hơn. Các thày cô ở đại học mặt khác cũng biết tự kiềm chế hơn, cư xử bình đẳng hơn đối với các sinh viên... Cho nên người ta có cảm giác, và tự cho phép nữa, rằng quan hệ thày trò ở bậc đại học được phép "nhạt" đi.
Khi sang Paris, tôi lại có dịp đi học, với những xúc cảm mới.
Có những giáo viên tận tình đến thế. Để kịp chuẩn bị tài liệu cho năm học tới, một ông giáo gọi điện hỏi tôi địa chỉ, rồi mấy hôm sau chạy ôtô đến tận nhà để đưa cho tôi giáo trình, rồi động viên cố gắng, rồi hẹn khi vào năm học sẽ gặp lại nhau để trao đổi chương trình! Lúc này đang là mùa hè ! Thày trò quả là những người bạn, làm sao để cùng nhau thành công cái việc chung : viêc dạy và học.
Cả năm học trôi qua, không thấy xã hội có cái ngày lễ giáo viên ầm ĩ nào cả. Ở các trường phổ thông cũng vậy. Rất nhiều bố mẹ hầu như còn không hề biết tên, không biết cả mặt giáo viên! Bận quá, ai việc nấy thôi. Trong xã hội cũng vậy, không thấy đài báo tuyên truyền, ngợi ca thống thiết gì về giáo dục, về thày cô cả.
Thế rồi về sau tôi cũng bắt đầu tham gia giảng dạy về bộ môn Công nghệ Thông tin và Quản lý ở vài trường đại học.
Đi dạy CNTT cho sinh viên các ngành khoa học tự nhiên, như khoa Toán - CNTT, thì ... vất vả! Các vị này có tư duy gần gụi với các thuật toán. Cả lớp toàn con trai, may được vài ba cô gái kéo mắt lại. Những giờ bài tập thì mình phải chuẩn bị ém số lượng bài lên gấp đôi lên, kể cả các cách giải, đề phòng các vị giải bài nhanh quá rồi ngồi chơi, không biết làm gì. Coi chừng nhất là mấy anh chị cao thủ giải bài như bay ! Được cái các bạn giỏi ở đây thường cũng không có lối chơi trội, mà nhã nhặn đợi chờ bạn bè, hoặc giúp đỡ lẫn nhau.
Còn đi dạy ở bên mấy trường KHXH thì như đi chấm thi hoa hậu. Cả lớp chỉ có mấy mống con trai nhút nhát, còn lại toàn là các bạn gái thanh tú, tao nhã, thích nói chuyện bên lề nhiều hơn là giải bài... Giờ nghỉ thì cùng xuống lấy càfê, ra bãi cỏ ngập nắng mênh mông, ngả ngốn tán đủ thứ chuyện.
Nhưng chả bao giờ có cái ngày lễ học trò ôm hoa thẹn thùng chúc thày gì cả! Chạnh lòng nhớ năm nào về chuyện trò vui vẻ với các bạn ở khoa Quản lý trường ĐHQG HN, cuối giờ được các bạn tặng hoa, phát biểu cảm tưởng, được chụp ảnh, lúc chụp ảnh bạn lớp trưởng lại còn khéo ý tứ đẩy mấy bạn gái xinh nhất lên đứng cạnh thày… Làm thày như thế, thích quá a.
Cũng phải công bằng, có một năm nọ, vào cuối một buổi học, một cô sinh viên vốn khá thân trong lớp, cô Marie, đã nhã ý mời mấy bạn trong nhóm cùng đề tài và tôi cùng thưởng thức đĩa bánh cô làm, và dùng nước quả... Thế rồi Marie bất ngờ tặng tôi cây hoa xương rồng bé xíu thật xinh xắn ! "Hôm nay là Tết ! Chủ nhật vừa rồi bọn em đi ăn phở nên phát hiện ra ngày này ! Với sáu giờ lệch pha, nào ta nâng cốc chúc Giao Thừa! ". Lòng tôi bất ngờ tràn dâng sung sướng, chợt nuôi nao nhớ quê nhà… Tôi ôm hôn cảm ơn Marie và chúng bạn.
Mình bao giờ cũng phải sống hai lần. Sống, và nghĩ lại về cuộc sống.
Đáng nhẽ Thiên nhiên phải cho ta hai cuộc đời để làm hai cái việc đó thật tách bạch thảnh thơi.
Nghề nào cũng đáng tôn quí. Ở các xứ sở đã phát triển, nếu các ngành mà bãi công, ta sẽ thấy ngay rằng ngành vệ sinh công cộng là quan trọng nhất, rồi thì năng lượng, giao thông, y tế, thương mại... Ngành giáo dục mà bãi công thì cũng chưa chết ai ngay. ;-)
Tại sao xã hội người ta nền nếp như thế về giáo dục, từ nhà trẻ cho đến trên đại học, mà không cần tuyên truyền, không cần tôn vinh, không cần phải nô nức đi thăm thày thăm cô dạt dào cảm xúc ? Vì ngành giáo dục của họ, như mọi ngành khác trong xã hội, đã sống thật, đã chạy trong qui củ. Trường sở khang trang. Chương trình đàng hoàng. Giáo viên được trả đồng lương chính đáng. Đơn giản, có thế thôi.
Sự tôn kính ồn ào, đẫm lệ ở xứ ta nhiều khi lại chính là cái vỏ vờ vĩnh để che lấp đi cái chật vật nhọc nhằn của ngành giáo dục, nhiều khi đành chịu cả nhục, của đời sống của các thày cô. Có lẽ không gì khổ bằng việc người giáo viên không có đồng lương đàng hoàng, phải để dành những ngón nghề để dạy tủ thêm mà kiếm sống ! Đáng nhẽ khi dạy học, khi san sẻ kiến thức, lúc đó chính là những khoảnh khắc của niềm vui vô bờ. Đằng này phải sống như đi đêm, thày vào lớp dạy, nửa này của lớp tối qua đã học thêm với mình, còn nửa kia của lớp thì không hề hay biết gì, hay nghi hoặc hoặc nghi…
Và người đi học, cứ phải lo suốt năm "cư xử thế nào đây, phong bì, quà cáp, học thêm…" để rồi được thày cô dạy cho cái đáng dạy, cái đảm bảo thi đỗ, chứ không dạy cái thứ vô tích sự cho xong ?
Không phải lập tức mà chúng ta sẽ giải được câu chuyện này, nhưng phải có quyết tâm, phải có lộ trình, để rồi phải có bằng được cái nền giáo dục giản dị ấy. Và toàn xã hội, mọi lĩnh vực rồi phải vào nếp, phải vào qui củ, phải đĩnh đạc, phải đàng hoàng.
Không lúc nào tôi quên đươc cái hình ảnh tuy đã rất lâu, cái ngày nào tôi đã bất chợt thoáng gặp lại người thày rất quí mến khi xưa dạy ở lớp ba, nhưng lại rất ưu ái với tôi đang học lớp hai ngay bên cạnh… Thày lúc đó đã thật già cả, phải còng lưng ngồi trước cái cân sức khỏe trên đường phố để kiếm sống… Tôi lúc đó nghẹn ngào, không dám chào thày, sợ thày mủi lòng… Tôi không thể còn biết làm gì nữa… Mà những năm tháng đó, chính trong túi tôi cũng không có mấy đồng xu…
Một ngày lễ thịnh soạn trong một năm để tôn vinh các nhà giáo không thể thay thế được 364 ngày thường còn lại trên đường đời, chưa kể một khi nhà giáo đã già cả, còm cõi, và đồng lương hưu trí còn còm cõi hơn. Chúng ta hãy thay đổi cách nghĩ, cách sống, hãy chân thật, giản dị, không thỏa hiệp với những thứ lễ lạt tự dối mình đằng đẵng làm gì nữa.
Hãy giản dị, chân thật như cây hoa xương rồng bé xíu xinh xắn mà cô Marie đã tặng nhân Giao Thừa Tết năm nao.
Nguồn: Tia sáng
10/28/2011
Download sách Tiểu sử của Steve Jobs của Walter Isaacson

Steve Jobs - cuốn tiểu sử đầu tiên của doanh nhân kiệt xuất này - được ông Walter Isaacson, cựu thư ký tòa soạn của tạp chí Time biên soạn, dựa trên 40 cuộc phỏng vấn với Steve Jobs trong 2 năm qua cùng các cuộc phỏng vấn với hơn 100 người thân, bạn bè, đồng nghiệp và đối thủ của ông, rất hút hàng. Ông Isaacson từng viết những cuốn tiểu sử thuộc hàng bán chạy nhất của Benjamin Franklin, Albert Einstein và Henry Kissinger.
Cuốn sách Steve Jobs tiết lộ nhiều thông tin chưa từng được kể về Steve Jobs như tính cách cay nghiệt, kỳ dị, chuyện ông chiến đấu với bệnh ung thư, những mối quan hệ lãng mạn của ông và cuộc hôn nhân với bà Laurene Powell hay gặp cha đẻ Abdulfattah "John" Jandali...
Và trên hết đó là quá trình ông đã gây dựng và chèo lái Apple đi đến thành công như ngày hôm nay với không ít sai lầm cũng như những ám ảnh không thôi về sự hoàn hảo.
Tác phẩm vì thế đã cung cấp cho người đọc một cái nhìn sâu sắc về nhân cách và cả những thành tựu của cuộc đời Steve Jobs. Đó là một cuốn sách chứa đựng những điều Steve Jobs muốn nói với thế giới.
Tác phẩm đang liên tục đứng vị trí số một trong danh sách sách bán chạy nhất của cả Amazon lẫn Barnes & Nobles.
Tai ve cuon sách tiểu sử của Steve Jobs của Walter Isaacson theo các liên kết sau:
Link đã được gỡ vì lí do bản quyền.
Mật khẩu: tuyensinhvn.com
10/17/2011
Phát hoảng... với các loại "sách ngoài luồng" cho học sinh tiểu học
Hỏi: "Khi vườn bách thú bị cháy thì con vật nào chạy ra đầu tiên?". Ðáp án: "Con người". "Cách nào để làm việc hôm nay đỡ tốn sức lực nhất?". Ðáp án: "Ðể ngày mai làm"... Ðó là một vài câu hỏi đáp trong cuốn sách dày 172 trang có tựa đề IQ hỏi đáp nhanh trí do Nhà xuất bản Thời Ðại ấn hành đang được bán ở nhiều trường tiểu học. Cùng với những nội dung "trời ơi" không phù hợp với học sinh tiểu học là những bức ảnh bạo lực, hôn nhau, dao kiếm, treo cổ... hết sức rùng rợn.
Hiệu trưởng không biết
Ngay từ đầu năm học, nhiều phụ huynh có con học tại Trường tiểu học Trưng Vương, thị trấn Trảng Bom, huyện Trảng Bom (Ðồng Nai) đã phát hoảng khi lướt qua nội dung những câu hỏi nhanh trong quyển sách IQ hỏi đáp nhanh trí, do Công ty sách Hải Hà chào bán vừa được học sinh mua về.

Nhiều trường học như Trường tiểu học Hiệp Phước (huyện Nhơn Trạch), Trường tiểu học Long Thành B (huyện Long Thành)... cũng được công ty sách này vào trường chào bán các đầu sách. Mỗi đợt bán 1-2 ngày.
Anh Lê Văn Hà, phụ huynh một học sinh lớp 4 Trường tiểu học Trưng Vương, cho biết: "Thấy nhà trường giới thiệu, tôi mua cho cháu đọc thêm nhưng nội dung sách như vậy tôi thấy không hề phù hợp với các cháu". Xem qua quyển sách trên, nhiều người hết sức bất ngờ với những nội dung mà sách nêu ra cho các em học sinh tiểu học.
Ở trang 47, tác giả hỏi: "Có đôi vợ chồng rùa đến bãi biển nghỉ ngơi, người ta thấy rùa chồng ung dung đi dạo mà không thấy rùa vợ ở đâu, vì sao?", rồi trả lời: "Vì rùa vợ còn nằm ngửa".
Trang 29, tác giả tiếp tục hỏi: "Hiện trường một vụ án giết người không lưu lại manh mối nào. Thế nhưng một giờ sau cảnh sát đã tuyên bố phá án, tại sao lại thế?", kèm theo đó là hình ảnh treo cổ một nam thanh niên, cây rìu treo trên đầu. Và tác giả trả lời: "Vì hung thủ ra đầu thú".
Trang 113, sách hỏi "cuộc thi gì mà người thắng không được gì mà kẻ thua lại có giải?", đáp án: uống rượu phạt...
Bà Nguyễn Thị Kim Liên, hiệu trưởng Trường tiểu học Trưng Vương, nói chưa hề thấy cuốn sách này. Ðến khi đưa ra sách vừa mượn của chính học sinh, bà mới đồng ý rằng nội dung và tranh ảnh của cuốn sách không phù hợp với học sinh tiểu học. Bà thừa nhận việc cho phép công ty bên ngoài vào bán sách cho học sinh để xảy ra chuyện sách có nội dung "lệch lạc, không phù hợp" như vậy là sai và sẽ rút kinh nghiệm lần sau.
Tài liệu tự "chế"
Riêng với những tập tài liệu toán, tiếng Việt của một trường tiểu học tại Hà Nội lại khiến nhiều phụ huynh bức xúc vì những bất ổn cả nội dung lẫn hình thức. Khi dạy tập đọc cho học sinh lớp 1, giáo viên của trường này đã soạn ra những bài luyện đọc với những từ, những câu rất trúc trắc và tối nghĩa.
Chỉ một đoạn luyện đọc có vần "uôi-ươi" cho học sinh lớp 1, người đọc đã... "đuối" theo: "Mười và bé Nga ba tuổi chơi trò cưỡi ngựa ở dưới nhà. Nga ngồi cuối đuôi ngựa. Mẹ đi chợ về mua hai quả bưởi, nải chuối và lọ muối. Ở túi lưới lại có cá. Bé Nga hỏi chị: Chị ơi cá gì thế? Mười trả lời: Ðó là cá đuối. Cả hai người vui vẻ tươi cười vì buổi tối có cá!".
Còn ở tài liệu học "Toán nâng cao", một giáo viên đặt ra những bài tập: "Có 3 người đi trên xe tắc-xi, đang đi xe bị hỏng, hỏi mấy người phải xuống xe?". Ðáp số là 4 người vì có cả người lái tắc- xi.
Xem qua những tài liệu này, chúng tôi nhận thấy đây là những tài liệu được photocopy từ các sách nâng cao, sách tham khảo bán trên thị trường và yêu cầu học sinh phải mang theo tài liệu này hằng ngày, sử dụng như một tài liệu chính thức, bắt buộc với tất cả học sinh. Một phụ huynh bức xúc: "Cách ra bài tập thế này không phải nâng cao mà là kiểu đánh đố học sinh".
Trong khi đó, tại một số trường tiểu học ở Q.Hoàn Kiếm, Hoàng Mai (Hà Nội) giáo viên lớp 1 có sáng kiến biên soạn riêng tài liệu dạy môn toán. Với tài liệu này, giáo viên yêu cầu học sinh phải ghi nhớ máy móc các phép tính dài dòng như 2+3+1= 1+3+2 hay 2+3+4 > 2+4+1...
Anh N.A., một phụ huynh, nhận xét: "Tôi nghĩ không phải cái gì cũng bắt trẻ con thuộc lòng theo kiểu học vẹt. Cách liệt kê phép tính thành một bảng, photocopy phát cho học sinh và yêu cầu trẻ con ghi nhớ mà không cần hiểu là phản giáo dục".
Ông Vũ Kim Thủy, tổng biên tập tạp chí Toán Học & Tuổi Thơ, chuyên gia về số học, cho rằng: "Việc lập bảng cộng trừ để học sinh ghi nhớ cũng là một kênh để trẻ tiếp cận, nhưng tôi nghĩ thầy cô giáo vẫn phải dạy cho trẻ nắm bản chất của kiến thức qua các phương thức khác như kênh hình ảnh, dụng cụ trực quan để trẻ ghi nhớ sâu sắc hơn".
"Không nên bắt buộc"
Trường tiểu học Thịnh Hào, Hà Nội cũng biên soạn riêng một tập tài liệu dành cho học sinh lớp 1. Tài liệu được photocopy trên khổ giấy A5, dày 87 trang. Một số phụ huynh có con học lớp 1 ở đây nhận xét: "Tài liệu chỉ thích hợp với những học sinh đã được tiếp cận với tiếng Việt trước khi vào lớp 1. Vì vậy, việc sử dụng thêm tài liệu không nên bắt buộc, mà tùy theo khả năng của từng học sinh. Vì với những học sinh lần đầu tiên đi học, chỉ cần học trong sách giáo khoa là vừa đủ".
Bên cạnh đó, trước nhu cầu giáo dục kỹ năng sống, nhiều trường học cũng tiếp nhận nhiều tài liệu giáo dục "tự chế" mà không hề qua thẩm định của các cơ quan quản lý giáo dục.
Một chuyên gia giáo dục cho rằng thiết kế bài giảng sáng tạo, tạo hứng thú cho học sinh và nâng cao hiệu quả giáo dục là việc cần khuyến khích. Tuy nhiên, kiểu sử dụng tài liệu để dạy tùy tiện, không có sự nghiên cứu, thẩm định của cơ quan chuyên môn, không chỉ gây quá tải cho học sinh mà có thể còn khiến học sinh có tư duy lệch lạc. Ðáng lo ngại là tình trạng dạy theo tài liệu photocopy lại đang rất phổ biến ở nhiều trường học như một cách dạy học sáng tạo.
Thu hồi tập bài giảng đạo đức
Trước đó, Trường THPT Ðồng Hòa, Hải Phòng đã phải thu hồi tập bài giảng, trả lại tiền cho học sinh đã mua tập tài liệu giáo dục đạo đức do chính bà hiệu trưởng nhà trường biên soạn. Nội dung những bài dạy đạo đức trong tập tài liệu này khiến nhiều phụ huynh choáng váng do quan niệm, cách lý giải thô thiển của người viết tài liệu. Ví dụ "phải chiều chuộng ông bà vì người lớn tuổi thường khó tính (do cơ thể không được khỏe)".
Hay ở bài "Trang phục khi ra đường", tập tài liệu này giảng giải: "Khi ra đường ta phải ăn mặc kín đáo, giản dị theo truyền thống của nhân dân ta, không ăn mặc lố lăng, lòe loẹt, hở hang. Tục ngữ có câu: "Ðói cho sạch, rách cho thơm", vì vậy quần áo phải được giặt sạch, là phẳng!".
Tác giả cuốn sách đồng thời là hiệu trưởng nhà trường cho rằng "đây là tài liệu tham khảo", nhưng trên thực tế học sinh bắt buộc phải học tài liệu trên và viết bản thu hoạch hằng tuần.
10/03/2011
Sinh viên Đại học “vã mồ hôi” với bài toán lớp 6
Theo Afamily
Sự thật toán học - Cuộc trò chuyện qua mạng của GS Châu và những người bạn
Giáp Văn Dương, Hoàng Hồng Minh và Ngô Bảo Châu trò chuyện qua mạng. Giáp Văn Dương dẫn chuyện và biên tập.
Từ một cuộc gặp
Câu chuyện này bắt đầu từ một buổi gặp mặt và tán gẫu giữa hai người bạn, tuy ở xa nhưng lại gặp nhau trong một quán café ở Hà Nội, về một trong những chủ đề muôn thuở của con người : Triết học. Đó là Hoàng Hồng Minh (Minh) – ở Paris, Pháp và Giáp Văn Dương (Dương)– khi đó mới ở Liverpool, Anh – về chơi. Đến giờ, không ai nhớ được chi tiết cả hai đã nói những gì trong buổi gặp đó. Nhưng có một thứ chắc chắn là anh Minh nói về khái niệm “tha hóa” và cho rằng, việc hiểu “tha hóa” như cách hiểu hiện giờ là không chính xác, còn Dương thì nói về các “dạng thức ” (forms) của Plato trong liên hệ với khái niệm tha hóa mà anh Minh đề cập. Kết thúc buổi trò chuyện, Dương cho rằng, nếu có một nhà toán học nữa tham gia thảo luận thì thật thú vị, vì các hệ thức toán học, có thể coi như một “dạng thức” của Plato.
Năm tháng sau, câu chuyện trở lại, với sự tham gia của một nhà toán học, đó là Ngô Bảo Châu (Châu), lúc này đang ở Chicago, Mỹ . Tuy là tán gẫu qua mạng, lại từ ba nước khác nhau và lệch múi giờ nhau hoàn toàn, nhưng vẫn không kém phần thú vị so với những cuộc tán gẫu thực ở ngoài đời, bên ấm trà hay tách café nóng.
Chủ đề của cuộc tán gẫu là Sự thật toán học. Cách xưng hô được giữ nguyên như nó vốn có trong giao tiếp hằng ngày, lấy sự thân quen và tuổi tác làm cơ sở.
Dẫn chuyện
Galileo – cha đẻ của khoa học hiện đại – cho rằng “Tự nhiên là cuốn sách được viết bởi ngôn ngữ Toán học”. Tất cả những định luật của khoa học tư nhiên đều được phát biểu dưới dạng những biểu diễn toán học như các phương trình, các bất đẳng thức.
Tính đúng đắn của các phương trình, rộng hơn là các quan hệ toán học, trong điều kiện biên xác định, được thừa nhận là bất biến. Vì thế, chúng được gọi là những sự thật toán học. Điều này đôi khi dẫn đến ngộ nhận: chân lý khoa học là bất biến vì các sự thật toán học là bất biến.
Chính tính bất biến của các sự thật toán học là nền tảng vững chắc cho việc xây dựng tòa lâu đài tri thức của con người về giới tự nhiên. Nếu tính bất biến của các sự thật toán học không còn nữa, thì tòa lâu đài tri thức này không có cách nào đứng vững được.
Vì thế, tìm hiểu về bản chất của sự thật toán học chính là tìm hiểu bản chất tri thức của con người.
Sự thật toán học chỉ có được khi xuất phát từ những sự thật toán học đã biết hoặc những tiên đề được cho rằng hiển nhiên đúng, thông qua một quá trình suy luận logic chặt chẽ.
Sự tiến bộ của Toán học, vì thế trong một chừng mực nào đó có thể nói là chậm hơn so với những tiến bộ mang tính cách mạng của những ngành khoa học khác như Vật lý, Sinh học, Tin học…. Nhưng đổi lại, những tri thức mà nó thu được có tính bền vững đến độ vĩnh cữu. Không ai có thể nghi ngờ rằng Định lý Pythagoras lại không đúng trong một triệu năm sau nữa. Còn những lý thuyết của các ngành khoa học khác rất dễ bị thay thế bởi những lý thuyết khác đúng đắn hơn sau đó, có thể trong khoảng thời gian của một đời người hoặc thậm chí chỉ trong vài năm.
Đó cũng là một phần của lý do vì sao các nhà toán học thường kiên trì giải những bài toán có khi ra đời từ hàng trăm năm về trước. Khi làm những việc đó, họ biết rằng đó là những vấn đề vĩnh cửu và tri thức họ thu được cũng sẽ là vĩnh cửu.
Chính tính vĩnh cửu của những sự thật toán học đã làm cho công việc của các nhà toán học đặc thù hơn so với công việc của các nhà khoa học khác. Họ phải tuân thủ một qui trình suy luận logic nghiêm ngặt, thay vì thiết kế thí nghiệm, quan sát, đo đạc và so sánh kết quả với tính toán như các nhà khoa học khác thường làm.
Chỉ những kết quả thu được từ quá trình suy luận logic nghiêm ngặt này mới được coi là sự thật toán học và đúng mãi với thời gian: từ lúc người ta tìm ra chúng và mãi sau này.
Nhưng trước khi người ta tìm ra những sự thật toán học này thì sao? Chẳng hạn, trước khi có con người thì định lý Pythagoras có tồn tại không?
Dù không có số liệu thông kê chính thức, nhưng rất nhiều nhà toán học tin một phần hoặc toàn bộ vào sự tồn tại của thế giới những sự thật toán học. Để minh họa điều này, hãy xem xét hai ví dụ: Định lý Fermat lớn và Tập hợp Mandelbrot.
Định lý Fermat lớn được Fermat (1601-1665) ghi trên lề của một cuốn sách Arithmetica gần 400 năm về trước, đại ý: phương trình xn+yn=zn không có nghiệm nguyên khác không với n>2. Ở bên lề của cuốn sách, ông có ghi thêm rằng: tôi đã tìm ra cách chứng minh rất tuyệt. Nhưng vì lề sách quá hẹp nên không thể viết ra đây! Nhưng phải mất 358 năm, và làm đau đầu biết bao thế hệ toán học tài năng, định lý này mới được chứng minh bởi Wiles, nhà toán học Anh, năm 1994.
Vậy trước khi Wiles chứng minh được định lý này, thì nó có đúng không? Thậm chí giả sử Fermat không viết ra lề sách định lý đó, hoặc bản thân Fermat không được sinh ra ở trên đời, thì định lý đó có tồn tại không?
Tập hợp Mandelbrot cũng là một minh chứng rõ ràng cho sự tồn tại độc lập của những sự thật toán học. Được phát hiện bởi Mandelbrot năm 1980. Nhưng ban đầu bản thân Mandelbrot cũng không ý thức được hết sự phức tạp của nó. Vậy thì, sự tồn tại của nó có phải là độc lập, khách quan với đầu óc con người?
Tập hợp Mandelbrot. Ảnh : wikipedia.
Hai ví dụ này, và vô số những ví dụ khác, dẫn đến một kết luận không dễ bắt bẻ là : những sự thật toán học là có thật và tồn tại độc lập với đầu óc con người, trong một thế giới riêng của nó. Chúng có đời sống và những mỗi liên hệ tự thân mà con người không thể thay đổi được.
Nhưng những kí hiệu toán học chỉ được phát minh trong khoảng vài trăm năm trở lại đây, ví dụ dấu bằng (=) không tồn tại trước thế kỉ 16. Vậy là những phương trình toán học như ta vẫn thấy không thể tồn tại trước thế kỉ 16, do đó, sự tồn tại khách quan của thế giới những sự thật toán học như nhiều nhà toán học nhận định là không có thật. Đó cũng là một lập luận không dễ bắt bẻ.
Tán gẫu qua mạng
Dương - Như vậy, sự thật toán học liệu có tồn tại độc lập với đầu óc con người?
Châu – Câu hỏi mà Dương đặt ra là một câu hỏi dằn vặt nhiều nhà toán học. Làm toán là một quá trình khám phá (discovery) hay là một quá trình sáng tạo (invention)? Phần đông các nhà toán học nghiêng về câu trả lời thứ nhất: làm toán là một quá trình khám phá. Con người không sáng tạo ra sự thật toán học, mà chỉ khám phá ra nó thôi. Tức là cái sự thật đó đã tồn tại ở đâu đó rồi, chỉ đợi con người đến khám phá.
Lập luận của phe “khám phá” là dựa vào sự “đồng thuận” cao trong toán học. Một định lý đã được chứng minh thì không thể phủ nhận được nữa. Vì toán học không phụ thuộc vào một cá nhân cụ thể của một nhà toán học nào, nên có nhiều khả năng, nó có sự tồn tại độc lập.
Phe “sáng tạo” thì cho rằng toán học cũng chỉ là sản phẩm của bộ não người mà thôi.
Phe “ba phải”, trong đó có mình, thì cho rằng (định nghĩa) toán học là công cụ (ngôn ngữ) để bộ não người nắm bắt thế giới bên ngoài một cách có hệ thống. Suy từ định nghĩa ra thì nó không thể tồn tại nếu không tồn tại bộ não người (mệnh đề này là rỗng vì giả thiết sai), nhưng nó lại phải chịu thuộc tính của cái nằm ngoài bộ não người.
Nói thế cũng có lý, nhưng người nghe vẫn chưa thấy thích.
Thực ra đây vấn chỉ là cách xê dịch vấn đề, và phủ thêm một lớp lý luận. Nhưng nó dẫn dắt ta đến một câu hỏi thực sự thú vị, theo mình thì thú vị hơn câu hỏi “khám phá” hay “sáng tạo”: đó là tại sao toán học lại phát triển phần lớn bởi cái logic nội tai của nó, tại sao nó lại tỏ ra hữu hiệu đến thế trong việc mô tả thiên nhiên. Vậy thì cái logic là cái con người lựa chọn hay là cái bị thiên nhiên áp đặt ?
Minh - Đây là câu chuyện rất thú vị trong Triết học, câu chuyện “tri thức khách quan”. Thiền án đặt ra là con nhện cứ tưởng mình dệt lưới theo ý mình thích, hóa ra lại theo “tri thức khách quan”. Con người tưởng nói năng lung tung được, hóa ra lại theo “ngữ pháp”, thực chất là một trong các dạng biểu đạt của cấu trúc logic khách quan?
Dương – Em cũng nghiêng về cách nhìn “ba phải”, nên mới có câu hỏi là trước khi các kí hiệu toán học (ngôn ngữ toán học) ra đời thì sao. Có lẽ các sự thật toán học chỉ là các mô hình của thực tại. Nhưng cách thức tồn tại và phát triển của toán học làm người ta nghi ngại nhận định này.
Về sự phát triển theo logic nội tại của Toán học, liệu có sự tương đồng với một quá trình tự diễn biến nào trong giới tự nhiên không? Nếu có thì có thể dùng một mô hình Vật lý nào đó để khảo sát? Còn nữa, liệu bản chất của việc tìm kiếm các sự thật toán học có thể giải thích theo kiểu “phép đo” trong cơ học lượng tử?
Trong Cơ học lượng tử, trạng thái của một hệ vi mô được mô tả bởi hàm sóng là chồng chập của tất các các trạng thái khả dĩ. Khi phép đo được tiến hành, hệ co về một trạng thái duy nhất ứng với kết quả của phép đo. Điều này liệu có điểm gì tương đồng với các sự thật toán học trong giả thiết sau: trước khi được khám phá ra thì thế giới các sự thật toán học ở trạng thái chồng chập đúng-sai, bất định-xác định…cho đến khi được một nhà toán học tiến hành “đo đạc” bằng cách tiến hành những thao tác suy luận logic để chứng minh hoặc phủ nhận một giả thiết toán học nào đó. Trạng thái của sự thật toán học khi đó sẽ co sập lại về tương ứng với kết quả của chứng minh giống như trạng thái của hệ vi mô co sập lại về tương ứng với phép đo trong cơ học lượng tử? Nói cách khác: chính tư duy của nhà toán học đã tạo ra sự thật toán học, giống như phép đo trong cơ học lượng tử đã tạo ra tính chất của hệ vi mô dưới dạng mô tả được?
Như thế, một sự thật toán học được tìm ra cũng giống như kết quả của phép đo: vừa mang tính chủ quan, vừa mang tính khách quan, biểu hiện ở chỗ: sự thật toán học là sản phẩm của quá trình tư duy của nhà toán học, nhưng lại nghiệm đúng một cách khách quan và vĩnh viễn sau khi đã được tìm ra? Câu hỏi còn lại là liệu sự thật toán học có mang tính xác suất – bất định như trong cơ học lượng tử?
Và hơn nữa, là vì sao bằng tư duy – « phép đo » của mình – con người lại có thể tìm ra những sự thật toán học này?
Em có linh cảm là việc tìm kiếm các sự thật toán học và phép đo trong cơ học lượng tử rất gần nhau. Nhưng chỉ là linh cảm thôi, chưa có bằng chứng gì cả.
Còn về câu chuyện “tri thức khách quan”, thì đó không chỉ là tri thức có khách quan, mà còn là bản chất của tri thức, nguồn gốc và mối liên hệ của nó với thực tại. Tất nhiên điều này cũng sẽ dẫn đến câu hỏi thực tại là gì và mối liên hệ của nó với tri thức như thế nào, làm sao mà con người lại có thể nhận thức được chúng, nhận thức đó liệu có khách quan hay hoàn toàn chủ quan hay là hỗn hợp của hai thứ đó.
Rõ ràng cuộc đối thoại này đã bước ra khỏi phạm vi của các sự thật toán học và tiến tới một lĩnh vực khác: bản chất của thực tại và mối liên hệ của nó với các biểu diễn toán học. Trước khi những kí hiệu và khái niệm toán học được phát minh ra thì các hệ thức toán học như chúng ta thấy bây giờ không tồn tại, nhưng các mối liên hệ của tự nhiên, như trái đất quay xung quanh mặt trời một vòng hết 365 ngày, vẫn tồn tại dù không được biểu diễn bởi các phương trình. Vấn đề đặt ra – hóc búa– là mối quan hệ của thực tại với các mô hình toán học thực sự là gì?
Trong trường hợp này, sự thật toán học được chọn như một ví dụ của tri thức. Ngôn ngữ cũng là một ví dụ tốt để xem xét.
Minh - Anh nhìn nhận Logos là cái tính năng tràn khắp vũ trụ, cho nên ta và con mèo hiểu nhau rất dễ, và cái trái cây khi chưa sẵn sàng để phát tán hạt thì vẫn giữ màu lá cây để tự vệ và khuyên nhủ các loài “hãy kệ tôi đã”.
Riêng xem trong thế giới thực vật và sinh vật muôn loài, ta đã thấy muôn vàn các quá trình trao đổi thông tin, anh từng đặt chữ là « giao tin », thực hiện được, vậy là dựa vào đâu? Vào tính logos phổ quát.
« Sự thật toán học » được Dương nói đến ở trên đây như những kết quả được xây dựng từ những tiên đề toán học « qua một quá trình suy luận logic chặt chẽ ». Như thế chính ở đây ta thừa nhận hệ thống các thuộc tính-quan hệ logic như một hệ thống công cụ có tính tiền đề. « Sự thật logic » như vậy còn tồn tại « trước » cả « sự thật toán học ». « Trước » không phải về không gian, thời gian vật lý, mà về mặt.. logic!
Chuyện vui, nếu nhà toán học lạc vào trong rừng mà gặp phải con hổ, con hổ sẽ hiểu nhà toán học hơn cả nhà toán học hiểu chính mình trong địa hạt này… Con hổ sẽ lừa cho nhà toán học toát mồ hôi, toát ngu muội, và nhà toán học chỉ còn biết trông chờ vào may mắn! Tại sao? Vì cả hai cùng với giới tự nhiên đều cùng chia sẻ cái logos phổ quát về không gian, thời gian, về nhân quả, về luận lý, và cả về tâm lý! Và con hổ thì hiểu logos của thánh địa của nó hơn nhà toán học, hiểu cả rằng nó nhanh nhẹn, mạnh mẽ, và khôn ngoan trong săn bắt hơn chính nhà toán học!
Ý niệm về « Đạo » của Lão, Trang có gần gũi với Logos. Nhưng yếu kém của « Đạo » là chưa ý thức được cái năng lực siêu phàm trong cái thần của Logos, là dạng thức (forms) – ở ta hay dịch là « hình thức », cái chữ dễ bị hiểu nhầm nôm na thành như « bề ngoài ». Nhờ hiểu biết về tầm quan trọng vô cùng của dạng thức mà các hiểu biết về logic và toán học phát triển được lên.
Nghiên cứu về logic, theo mình thì không có cái gọi là môn « logic nội dung » chọi với « logic hình thức »! Đó chỉ là sự diễn nôm hời hợt. Chỉ có một môn logic, và đó chính là logic dạng thức. Các bộ môn nghiên cứu ứng dụng logic không phải là « logic khác », mà là các nghiên cứu ứng dụng logic mở ra trong các miền tri thức, các ứng dụng này không phải là các lựa chọn khả thay thế. Ví dụ như « modal logic » là môn nghiên cứu ứng dụng về tình thái ngữ nghĩa trong ngôn ngữ….
Phát hiện về dạng thức là nền tảng cho sự phát triển có tính xây dựng được của nền văn minh tinh thần! Khi bạn đang đọc bài trao đổi này, bạn không « đọc » một cuộc thảo luận nguyên trạng, mà đọc cái đã dạng thức hóa của nó qua các « nguyên tử » ký tự (chữ cái, gồm cả các dấu nghỉ, cảm thán, khoảng trắng, cùng « dấu xuống dòng », dấu chuyển hồi đoạn, dấu chấm hết … gọi chúng là « nguyên tử » vì các nhân tố này là nhỏ nhất trong hệ thống, không còn chẻ ra tiếp được nữa) đã được cấu trúc hóa theo các qui tắc ngữ pháp. Nói theo logic, các ký tự hợp thành hệ thống các ký hiệu, và việc áp dụng hệ các qui tắc nối kết vào các ký hiệu làm nên các công thức (từ, liên từ, đoạn, câu…), chúng được cắt nghĩa và vận động trong một hệ thống luận suy. Xa xôi hơn, bạn đang đọc được một dãy mã hóa « sắc không », « âm dương », « 0 và 1 », được đại diện bởi các xung điện. Và cuối cùng, chính bạn phải làm cả một cuộc cắt nghĩa toàn bộ dãy mã này trong văn hóa khoa học tiếng Việt để « cảm hiểu » bài trao đổi.
Cũng cần nói rõ là cái ý niệm « sắc không », « âm dương » trong triết học cổ phương Đông chỉ là một khởi điểm của ý tưởng về các đối cực, chứ không hề liên quan gì đến việc phát triển của khoa máy tính sau này. Vì để có ý tưởng mã hóa tất thảy các hiện tượng chỉ từ hai trạng thái để lợi dụng được các xung điện, phải hiểu ra và phát triển được cái logos « dạng thức », phát triển logic, toán học để xây dựng nên được ngôn ngữ dạng thức và hệ thống các thuật toán, để rồi có thể công nghệ hóa, tự động hóa chúng. Dãy các trạng thái « 0 và 1 » còn phải chứa hệ thống các cấu trúc để cho phép gắn kết chúng như thế nào trong quá trình vào mã và giải mã các thông tin. Các nhà Đông học tuyệt đối không có gì để vơ quàng sĩ diện ở đây.
Cái tiếp theo của câu chuyện nói ở trên là cái nhìn triết học về « khách quan- chủ quan », « vật chất- tinh thần ».
Ở ta lâu nay người ta nhìn vấn đề này không theo tầng tinh thần triết học, mà theo cảm hứng dân dã, « lập trường ». Nên nhìn nhận rất chân thành rằng ở ta không có căn bản truyền thống về tinh thần văn hóa triết học – logic.
Câu chuyện vật chất – tinh thần, cái nào « có trước», cần nói rõ là « có trước về mặt triết học-logic », là vấn đề lựa chọn.
Ví dụ khi bạn chấp nhận « vật chất có trước tinh thần », bạn dùng cái gì để « xác nhận » nó ? Bạn dùng chính tinh thần bạn!
Nếu bạn không dùng tinh thần của bạn để công nhận « vật chất có trước tinh thần », thì bạn quả là siêu nhiên! Bạn lại dùng « tinh thần vũ trụ » chăng ?
Như vậy sự công nhận về sự tồn tại của thế giới bên ngoài, « có trước », độc lập với tinh thần con người, là vấn đề phương pháp, vấn đề lựa chọn tiên đề, chứ không có và không thể có vấn đề « đúng sai » theo nghĩa triết học ở đây.
Cái rắc rối tiếp theo là liệu có một cái « logos phổ quát bên ngoài tinh thần con người » hay không ?
Cái này cũng thuộc về tiên đề triết học nốt. Phải lựa chọn.
Và nếu bạn muốn hiểu « sự thật logic », « sự thật toán học » như một « tri thức khách quan » thì đó cũng là một lựa chọn.
Tri thức tiến lên nhiều khi không phải chỉ do « lập luận thông minh đơn thuần ». Lập luận không làm tiến hóa hệ thống. Lập luận chỉ củng cố hoặc mở rộng hệ thống, nếu hệ thống tỏ ra vẫn chuẩn xác (chưa bị rơi vào tự mâu thuẫn), hoặc ngược lại làm nó lụi tàn, nếu hệ thống không chịu nổi các thử thách về logic. Tri thức tiến lên còn do sự quyết đoán lựa chọn, tiêu biểu là việc lựa chọn các tiên đề. Người biết lựa chọn các tiên đề tất nhiên không phải người tầm thường. Sự lựa chọn là một cách mở rộng hoặc đổi thay hệ thống với những rủi ro và đột biến tiến hóa.
Einstein đã lựa chọn tiên đề tốc độ ánh sáng là tốc độ cực đại trong vũ trụ chẳng hạn, điều vượt quá đa phần các bộ óc con người (trong đó tất nhiên có mình ! ;-) ).
Sự lựa chọn việc tồn tại « logos khách quan » cũng có những cơ sở của nó. Giản đơn nếu như nhà toán học mà quên cho con mèo ăn, thì con mèo sẽ biết làm cho nhà toán học phải hiểu ra bằng được điều đó và cho nó ăn mà thôi.
Lựa chọn sự tồn tại « tri thức khách quan » không có nghĩa là bạn đã có nó! Mà bạn hy vọng có thể phát hiện ra nó, đạt được nó như những tri thức cơ sở. Hơn thế nữa, từ những tri thức cơ sở đó bạn có thể xây dựng những tri thức mới trong khi tuân thủ những « tri thức khách quan về logic » – những tri thức chưa bị bác bỏ được. Nhìn chung tri thức luôn có cả hai mặt phát hiện và sáng chế. Như cái công nghệ thông tin phục vụ bạn đây là thuộc về sáng chế, có thế ta mới xem được những bức ảnh chụp bề mặt sao Hỏa rõ mồn một.
Tất nhiên bạn có thể chọn tiên đề « không có tri thức khách quan ».
Lựa chọn chỉ là phương pháp. Bạn « tự do » trong lựa chọn. Vấn đề là sự lựa chọn đó đưa bạn đi đến đâu, bạn phải đảm trách sự lựa chọn của mình. Cho nên ý thức triết học nhắn ta phải luôn luôn sẵn sàng nhìn lại những tiên đề của mình.
Tam giác triết học – logic – toán học thật hấp dẫn và trong tầng sâu thẳm chúng trộn vào nhau. Hãy xem vài trường hợp sau:
Lý thuyết tập hợp hình thành là một sự cộng sinh tuyệt đẹp của triết học, logic và toán học.
Tỉ như dãy số tự nhiên 0,1,2…n… thực ra không hề “tự nhiên”, mà lần đầu tiên được xây dựng và cắt nghĩa hoàn chỉnh qua các khái niệm triết học-logic-toán học trong lý thuyết tập hợp.
Tập rỗng là tập không chứa phần tử nào, ký hiệu “tập 0”. Đây là một tiên đề có tính triết học về mối tương sinh của tồn tại-hư vô, về “khởi thủy”. Không thể tranh luận gì được ở đây.
Tập chứa đơn thuần tập rỗng, kí hiệu “tập 1”.
Tập chứa “tập 0” và “tập 1”, ký hiệu “tập 2”, v.v.
Và như thế ta có một dãy trật tự hóa, mỗi yếu tố trong dãy này là một tập hợp mà các phần tử của mình chính là tất cả các yếu tố- tập hợp đứng trước nó.
Vui chuyện, ta có thể tự an ủi rằng cái ý thức của cá nhân mình khi chưa hình thành thì là một tập rỗng. Dần dà nó phát triển lên thật phong phú. Còn khi ta ra đi, ý thức của ta lại trở về là tập rỗng.
Hay lấy một ví dụ khác, một quan hệ logic thuần, đơn giản hóa.
Cho A, B, C,…Z là những thành tố của một tập hợp « đồng chất » (cùng một lĩnh vực).
“Tính bắc cầu” là một quan hệ logic, ký hiệu R, được hiểu: R(A, B) & R(B, C) à R(A, C). Nghĩa là nếu quan hệ bắc cầu tồn tại giữa A và B, và nếu quan hệ bắc cầu đó cũng tồn tại giữa B và C thì ta có quan hệ bắc cầu này giữa A và C.
Bây giờ nếu ta có thêm R(C, D) thì ta sẽ có R(A, D), vì ở trên ta đã có R(A,C). Phép chứng minh là một phép co rút hay quy giản tìm được khi áp dụng liên tục các quy tắc suy luận xác thực trên dãy các tiên đề và công thức đã được chứng minh : R(A, B) & R(B, C) à R(A, C); R(A, C) & R(C,D) à R(A, D).
Vậy khi phải tính toán, nếu có R(A,B) & R(B,C) & R(C,D) & … & R(Y,Z) thì R(A,Z) có tồn tại hay không, công việc logic này đã thành công việc của toán học. Để gửi cái e-mail từ Chử Đồng Tử tới Tiên Dung, tri thức logic-toán học đã khách quan hóa trong các phần mềm ở các máy chủ sẽ tính xem gửi các gói thông tin này qua các nút máy nào để tính bắc cầu được thực hiện hiệu quả nhất.
Và ở chỗ này, bằng chứng của sự lựa chọn « tri thức khách quan » là sức mạnh hiển nhiên: tri thức logic-toán học ở con người đã được chuyển ra ngoài, đây chính là nội dung của khái niệm “tha hóa” mà mình đã từng nói tới, chuyển thành “tri thức khách quan”, hoạt động tự động trong các máy tính! Đó chính là giá trị của sự lựa chọn triết học! Ngày mai bạn có thể được phẫu thuật bằng máy móc điều khiển do một bác sĩ ở phần bên kia địa cầu thông qua internet, và bạn đành phải tin vào tri thức khách quan nằm giữa bạn và ông bác sĩ!
Cũng từ đây cho ta thấy cải cách và tiến bộ xã hội là có thể, vì tri thức, trong đó có các lý tưởng nhân văn xác quyết, có thể dần chuyển được ra “xã hội bên ngoài”, làm nên nền văn minh. Và kết thúc được cái xã hội chủ quan luẩn quẩn « con rắn cắn đuôi », mãi mãi làm lại từ đầu!
« Sự thật » hay « chân lý » về mặt triết học-logic là như sau: một biểu đạt, một hệ thống các biểu đạt (hay công thức), rộng nữa là một lý thuyết, có thỏa mãn bảng giá trị chân lý hay không.
Nhưng bản thân cái bảng giá trị này, sâu xa về triết học-logic, thì lại không liên quan gì đến chân lý! Nó có đó do sự lựa chọn. Giống như các tiên đề vậy. Như thế chính triết học luôn cảnh tỉnh ta về sự lựa chọn của mình, thay vì băn khoăn và mắc tóc trong chính sự không ý thức về những lựa chọn đã được thực hiện.
Về văn hóa thì chuyện này lại càng thú vị nữa. Con người lớn lên và được tắm trong cả « một biển các giá trị chân lý mẹ truyền »! Không có tư duy triết học, con người loay hoay mắc tóc trong đó đời này sang đời khác, đặt những câu hỏi không vào sâu được hơn cái lớp bao bì chân lý mẹ truyền này, và như ta thường hay thấy, người ta tấm tắc « các cụ nói cấm câu nào sai »! Nếu bạn để ý một chút thôi, thì cái biển chân lý này bao giờ cũng chứa tất cả các mệnh đề trái ngược nhau, tỉ như “một giọt máu đào, hơn một ao nước lã” chọi với “bán anh em xa, mua láng giềng gần”. Các lý thuyết cai trị cổ hủ cũng thường rơi vào tình huống này, do vừa cố mở rộng độ biên của ứng dụng, vì đời sống phong phú lên, lại vừa cố bảo trì các tiền đề cũ kĩ. Một cộng đồng muốn tiến lên, phải làm một cuộc tổng kiểm kê về cái bảng các giá trị này, để mà mình ý thức về chúng, để mà mình sẵn sàng được cảnh tỉnh về chúng, để mà mình có thể thay đổi chúng. Việc này không hề dễ tí nào, tương tự như việc quả táo rơi xuống đất tưởng đã hiển nhiên là chân lý, mà hóa ra lại chỉ là một nửa chân lý như Newton đã nhìn ra!
Trong tương quan với các lĩnh vực cụ thể, các quan hệ logic như thế nằm ở tầm “cao hơn chân lý », « trước chân lý » của những lĩnh vực đó… luôn luôn về mặt logic thôi. Về hình ảnh các quan hệ logic đã dạng thức hóa này tồn tại “trước” khi bị « nhúng vào » trong « các trường nhất định », « các cư dân nhất định ». Ta tạm gọi các quan hệ này «ở ngoài vật thể » hay « trước vật thể », chú ý, theo nghĩa… logic !
Ví dụ quan hệ logic bắc cầu đã nói trên kia R : R(A, B) & R(B, C) à R(A, C) là một dạng thức quan hệ logic thuần.
Chỉ khi « nhúng » quan hệ này vào các « trường sự vật» cụ thể, ở đó mới đẻ ra vấn đề chân lý cụ thể, hay gọi là vấn đề cắt nghĩa trên « một trường sự vật ».
Trong cái thế giới sự vật “hệ thống tàu điện », tính bắc cầu này thỏa mãn chân lý.
Trong lĩnh vực “yêu mến”, tính bắc cầu không bắt buộc thỏa mãn chân lý. A yêu mến B, B yêu mến C, không tất yếu A yêu mến C. Ở đây việc triển khai tính bắc cầu mang tính bất định, « có thể bị bác bỏ ».
Lưu ý rằng tính bắc cầu không nhất thiết thỏa mãn chân lý trong lĩnh vực « yêu mến », không có nghĩa là tính bắc cầu « sai » về logic thuần túy. Chuyện đó không có nghĩa. Nói thế để ta thấy rõ hơn tầng logic nằm « trước và ngoài » tầng các sự vật cụ thể.
Nói chuyện nhiều khi một xã hội Á Đông cứ loay hoay tranh cãi hàng ngàn năm rằng cái « mô hình » xã hội Nghiêu Thuấn « vua sáng tôi hiền, nhà nhà đi ngủ không phải đóng cửa, người người ra đường không ai nhặt của rơi » tự nó đúng hay sai? Câu hỏi đó vô nghĩa và vô ích về mặt vận hành xã hội. Hãy gác việc phân tích kinh viện cái « mô hình » siêu giản siêu thuần túy đó sang một bên, chưa cần thiết. Hãy cắt nghĩa khi áp dụng cái mô hình « logic » đó vào xã hội ở thời điểm lịch sử nhất định, ta đã có tư liệu lịch sử hàng ngàn năm rồi, xem nó có đảm bảo đưa lại thái bình no đủ vui tươi bền vững hay không ? Nếu là « không », thì nó là sai theo bảng giá trị được chờ đợi trong cái trường lịch sử đó, và ta không phải lo lựa chọn nó.
Vấn đề Dương có thể đẩy lên thú vị hơn nữa, là Logos có tồn tại độc lập được với vật thể không? Ví dụ với các lực hấp dẫn đã được tính toán đó, sự tồn tại của bản thân các vật thể có còn là bắt buộc không, hay các vật thể chỉ còn là sự thể hiện và mách bảo cho ta cái Logos. Các công thức tính toán theo nghĩa nào đó đã được « phi vật thể hóa ». Nhà thiết kế một tòa nhà nay có các tri thức khách quan đã được « tha hóa », chuyển hóa ra và nằm sẵn trong phần mềm máy tính, và anh ta có thể chọn vật liệu xây dựng sau cùng cũng được, miễn là các vật liệu đó thỏa mãn mô hình logic-toán đã được xác quyết bằng các công thức đã được cài đặt trong phần mềm, chúng cho thấy thỏa mãn các tiêu chí được chờ đợi (bảng các giá trị) về độ bền vững, an toàn, giá trị thẩm mỹ, tiện nghi, môi trường, bảo trì, thương mại…
Trong lập trình công nghệ tin học, một chương trình được viết thông minh là chương trình độc lập cao với dữ liệu, và nó chứa đựng hệ thống xử lý thông minh và khả năng giao tiếp phong phú. Khi phải ứng dụng cho các hoạt động khác nhau, ta mới cho nó giao tiếp với hệ thống các thông số của các lĩnh vực hoạt động liên quan, để nó tìm ra các ứng xử thích hợp cho các đối tượng của các lĩnh vực đó…
Châu – Mình đồng ý là đem cọ sát các cách suy nghĩ khác nhau từ Triết, Toán đến Vật lý có thể đưa ta đi xa. Nhưng theo kinh nghiệm, ánh sáng không lóe ra từ cái cách áp đặt máy móc mô hình suy nghĩ của bên này qua bên kia. Ánh sáng luôn lóe ra từ những sự tương đồng tinh tế, mà mình phải thực sự tìm thì mới thấy. Những điểm tinh tế đó thường là nằm ở dưới lớp vỏ của ngôn ngữ.
Sự hình thành của khái niệm nhóm trong toán rất đáng để suy nghĩ từ quan điểm Triết học. Mình có viết nhiều mẩu trên blog về chuyện này nhưng ít ai để ý.
Định nghĩa của nhóm đơn giản đến mức có thể làm những người tò mò thất vọng. Nó mô phỏng các biến đổi nội tại của một đối tượng. Hai biến đổi có thể “hợp thành với nhau”, nhưng biến đổi A xảy ra trước biến đổi B kết hợp lại sẽ khác với khi biến đổi B xảy ra trước biến đổi A. Ngoài ra thì mọi biến đổi đểu nghịch đảo được, tức là có một biến đổi theo chiều ngược lại. Các tiên đề về nhóm đại khái chỉ có vậy.
Ví dụ cơ bản là các thao tác trên khối rubik. Có thao tác A là quay mặt bên trái một góc 90 độ, có một thao tác B là quay mặt trên một góc 90 độ. Có hai thao tác hợp thành A rồi B và B rồi A. Ngoài ra thì có thao tác nghịch đảo của A, nghĩa là quay mặt bên trái một góc 90 độ theo chiều ngược lại so với A.
Nhóm các thao tác trên rubik là một nhóm hữu hạn nhưng có rất nhiều phần tử và khá phức tạp. Vì thế mà khi ta xem hướng dẫn cách quay rubik, nói chung mình chỉ biết chấp hành thôi, còn không hiểu tại sao phải làm như thế. Muốn hiểu phải nghiên cứu tường tận cấu trúc của nhóm này.
Bên cạnh các nhóm hữu hạn, rộng hơn là các nhóm rời rạc, ta còn có các nhóm liên tục.
Điển hình là nhóm các phép dời trong không gian. Hình học cổ điển có thể biên soạn lại dưới ngôn ngữ của nhóm các phép dời hình trong mặt phẳng hoặc trong không gian. Đó chính là quan điểm của hình học hiện đại. Lý thuyết phương trình đại số một ẩn số được Galois giải thích một cách thấu đáo bằng lý thuyết nhóm Galois. Một trong những cố gắng chính của lý thuyết số hiện đại là mở rộng lý thuyết Galois ra hệ phương trình đại số nhiều ẩn số. Langlands tiên đoán một sự liên quan mật thiết đến các dạng automorphic mà khởi thủy là một nhóm con rời rạc trong một nhóm liên tục. Trong vật lý lý thuyết, Gell-Mann tiên đoán sự tồn tại của một hạt cơ bản dựa vào danh sách các biểu diễn của nhóm Lie.
Khái niệm nhóm có vẻ như một cấu trúc đại số đơn giản thuận tiện, rất khó lý giải ảnh hưởng sâu rộng của nó đến hiểu biết chung của con người.
Minh – Nhân Châu nói đến vụ cái rubik thấy hấp dẫn quá, nên bàn thêm mấy câu thế này:
Tư duy là quá trình Lập Luận, Lập và Luận. Lập Luận xoay vòng nối tiếp nhau. Lập là lựa chọn, là quyết định, là hướng định. Lập khởi thủy là hệ thống các tiên đề, các ký hiệu, các qui tắc kết nối, các quy tắc thao tác, cùng một hệ thống ngữ nghĩa, làm nên một lý thuyết. Luận là quá trình thao tác kết nối, chuyển tải, sinh thành các Lập mới sao cho hợp thức (“không vi hiến”). Toàn bộ dòng này chảy dẫn từ Tiên đề đến Kết luận (Kết luận là một Lập đạt được cuối cùng của một chu trình). Dòng chảy này đa trị, nên có phép chứng minh hay thì có thể rất ngắn, hoặc phép chứng minh kém hay thì có thể siêu dài. Ví dụ về tập hợp các thao tác trên khối rubik của Châu rất hay cho trường hợp này: có người xoay rất nhanh ăn, người khác lâu ăn, riêng mình có thể xoay rubik cả đời không đi đến đâu cả, nhưng không hề phạm một lỗi logic nào! ;-).
Trong một lĩnh vực tri thức cụ thể, xuất phát từ Hệ tiên đề mà đạt đến Kết luận mang tính bất định (ví dụ lý thuyết «tính bắc cầu của lòng yêu mến » đưa đến các kết quả « lúc có, lúc nhất định không»), thậm chí mâu thuẫn, sẽ buộc ta phải xem xét lại, bổ sung hoặc thay đổi lý thuyết trong lĩnh vực tri thức đó. Logic chỉ đóng vai trò tư pháp, đảm nhiệm tính hợp pháp của quá trình Luận và của các Lập được sinh thành (ví dụ một công thức mới thu được như kết quả chứng minh hợp pháp thu được từ quá trình Luận). Còn tính chân lý nằm ở trong nội dung các Lập, được cắt nghĩa bởi bảng các giá trị chân lý có được do các kinh nghiệm, thực nghiệm, kiến thức khoa học đã xác tín (tương đối) và/hay các lựa chọn lý tưởng nhân văn xác quyết. Tính chân lý trong trường hợp khối rubik trên kia có thể được định nghĩa trong bảng giá trị như sau: « ở mọi trạng thái ban đầu, ta luôn luôn sẽ có cách đưa khối rubik về trạng thái mà mỗi mặt chỉ có một màu, bằng cách chỉ áp dụng các thao tác cho phép », như Châu đã nói ở trên.
Dương – Như vậy là ở đây có một số vấn đề cần làm rõ hơn:
1. Một lý thuyết mô tả những biến đổi nội tại trở nên rất mạnh khi mô tả thực tại (reality), nên thực tại phải có cấu trúc nội tại và sự biến đổi của thực tại là do những biến đổi nội tại gây ra?
2. Không thể có một kết cục tất yếu cho sự vận động của một thực tại, vì kết cục phụ thuộc vào cách thức và thứ tự của từng biến đổi riêng rẽ. Phán đoán ở mức tốt nhất chỉ là phán đoán thống kê, không thể là phán đoán tất định?
3. Cơ sở cho những tiên đoán như của Gell-Mann là gì? Có phải đó chỉ là sự tự hoàn thiện, đối xứng, tao nhã…, những tiêu chí của cái Đẹp. Như vậy cái Đẹp (Beauty) và cái Thật (Truth) có quan hệ gì? Một lý thuyết đẹp và mô tả xác thực thường được coi là tốt. Vậy Đẹp, Thật, Tốt (Chân-Thiện-Mỹ) có quan hệ gì với nhau? Hay ba cái này là một.Và như thế, có tồn tại một bộ quy luật chung cho Mỹ học và Đạo đức như cho Khoa học? Thực ra, đây là một câu hỏi rất cũ, nhưng đến giờ vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng.
Châu – Mình có một lý thuyết như thế này, có thể là hơi hàm hồ.
Có rất nhiều yếu tố khác nhau để tạo nên cái đẹp. Một yếu tố là tính vừa đủ: không thiếu, đặc biệt là không thừa.
Phải chăng thiên nhiên tuân theo nguyên tắc tiết kiệm, không chỉ tiết kiệm năng lượng, mà còn tiết kiệm cả thông tin nữa. Vì thế ngôn ngữ để mô tả nó cũng phải thỏa mãn tính tiết kiệm thông tin.
Cái đẹp có một lợi thế khác nữa trong quá trình phát triển của tri thức, cái đẹp dễ được tiếp thu hơn. Cái gì xấu xí, nhưng có giá trị, thường sẽ được con người gọt rũa cho đến khi nó trở thành đẹp. Cái gì giữ mãi cái vỏ xấu xí của mình sẽ có nhiều cơ hội để rơi vào lãng quên.
Dương – Lý thuyết của anh không “hàm hồ” chút nào, mà ngược lại, “cực kỳ tao nhã” (cười).
Chẳng phải Einstein từng nói: một lý thuyết cần “simple, but not simpler” thì cũng hàm ý không thiếu không thừa.
Nhân vật Hòa Thân trong phim Tể tướng Lưu gù một thời làm mưa làm gió trên phim truyền hình (Việt Nam, còn ở Trung Quốc thì không rõ) miêu tả một cô gái đẹp cho vua Càn Long như sau: cô ấy đẹp đến nỗi nếu bớt một chút thì thiếu, mà thêm một chút thì thừa. Càn Long (tay chơi có số) nghe đến đó thì cười tít mắt. Theo lý thuyết này, giám khảo của các cuộc thi sắc đẹp bây giờ, nếu thấy thí sinh có sẹo ở chân chẳng hạn, có lẽ nên nói cái sẹo ở đó là thừa thay vì thay vì chê bai thí sinh.
Như vậy xem ra nhận định của Đông Tây kim cổ đều có nét tương đồng.
Giờ nghiêm túc hơn một chút nhé:
Trong vật lý cổ điển, khi năng lượng có vai trò chủ đạo thì Nguyên tắc hoạt động tối thiểu (Principle of least action) có vai trò quan trọng tương ứng. Vậy nếu coi tự nhiên (universe), ở mức cơ bản nhất, được tạo bởi thông tin (hiện có rất nhiều nhà vật lý theo giả thiết này) thì Nguyên tắc tiết kiệm thông tin (Principle of least information – PLI) cũng sẽ có vai trò tương tự. Liệu có thể tìm cách kiểm chứng PLI ở những chỗ này chăng (với sự dè dặt rất lớn)? Trường hấp hẫn: theo cách giải thích thường thấy thì vật chất làm cong không gian, độ cong đó chính là hấp dẫn. Vậy có thể nhìn cách khác: không gian là lưới thông tin; độ cong của không gian chính là mật độ thông tin. Như vậy, ở mức cơ bản nhất, không gian, và rộng ra là cả vũ trụ, được cấu tạo bởi thông tin. Chỗ nào có mật độ thông tin lớn thì vật chất tụ lại tương ứng. Ánh sáng cũng như mọi vật chuyển động theo đường trắc địa không phải vì hấp dẫn mà đơn giản là dòng chảy tự nhiên của thông tin theo cách tương thích nhất với thông tin nền mà nó tiếp xúc (không gian). Sự lượng tử hóa không gian sẽ là một hệ quả tất yếu. Nhưng thời gian thì sao? Hoặc trong Vật lý lỗ đen, khi các bit thông tin phủ kín chân trời lỗ đen chứ không phải là toàn bộ thể tích lỗ đen thì đây có thể coi là hệ quả của nguyên tắc “không thiếu không thừa”? Vậy liệu có thể dùng PLI để đạt lại những kết quả như của họ? Tiếc là không có một nhà Vật lý lý thuyết ở đây để thảo luận vấn đề này.
Minh – Anh chen một tý vào chuyện cái đẹp thế này.
Cái đẹp có một khía cạnh đặc biệt, là nó liên quan đến cảm xúc của con người.
« Tri thức khách quan » không thể thống trị ở đây hoàn toàn được.
Cái đẹp của mối tình mới chớm đến, khác với cái đẹp của mối tình dứt áo ra đi.
Cái đẹp của quảng trường Times Square ở New York, cả quảng trường là một sân khấu vĩ đại tuyệt vời mà mỗi người có mặt tự mình thành một nhân vật sống, khác với cái đẹp của một bãi biển đìu hiu nắng chiều đỏ ối ở Dauvine, Châu hát, Minh gảy đàn. Mà cũng lại khác nữa với một vẻ chiều cuối Xuân đường Nguyễn Du, Dương với Minh gặp nhau lần đầu trong đời thực bên tách café để rồi bắt đầu câu chuyện dài ở đây…
Ở đây không đơn thuần là « tiết kiệm năng lượng » nữa, mà là các thẩm mỹ biểu đạt các dòng chảy của năng lượng.
Châu – Có rất nhiều điều thú vị trong câu chuyện này. Nhưng có lẽ, mình đã đi quá xa so với chủ đề ban đầu.
Dương - Em cũng thấy vậy, nên sẽ tổng kết lại ở đây. Những phần mở rộng sẽ được thảo luận tiếp trong một dịp khác.
Thay lời kết
Sự thật Toán học, với những đặc tính như khách quan, bền vững, duy lý… có thể được coi là một trong những đặc sản của nền văn minh phương Tây. Sự phát triển của khoa học kĩ nghệ hiện đại trước hết khởi đầu bởi sự tìm ra những sự thật toán học này.
Chính là chúng – dù bản chất tồn tại vẫn còn là một vấn đề bỏ ngỏ – đã tạo ra cơ sở vững chắc cho kho tri thức của nhân loại. Không có chúng, khoa học và kĩ nghệ không thể ra đời, nền văn minh kĩ nghệ hiện đại không thể phát triển.
Cuộc thảo luận về sự thật toán học ở đây tuy chưa dài, nhưng đã gợi mở rất nhiều vấn đề của Triết học, Toán học và Vật lý… Hy vọng rằng, chúng sẽ được làm sáng tỏ phần nào trong những thảo luận tiếp theo.





