Bài viết: Xếp hạng các tạp chí toán học theo chỉ số ảnh hưởng - TS Cung Thế Anh
Hình như mỗi người làm toán đều có trong đầu một bảng xếp hạng các tạp chí toán học, ít nhất là trong chuyên ngành của mình. Có lẽ bảng xếp hạng tạp chí của mỗi người được hình thành trước hết dựa vào việc xem các chuyên gia trong chuyên ngành của mình hay công bố kết quả ở đâu.
Uy tín của một tạp chí còn được đánh giá qua chất lượng của các bài báo công bố trên tạp chí đó. Chất lượng của các bài báo lại do ban biên tập quyết định. Vì vậy, các tạp chí uy tín đều có ban biên tập gồm những chuyên gia hàng đầu (đối với các tạp chí chuyên ngành) hay những nhà toán học hàng đầu (đối với các tạp chí chung).
Ngoài ra, chất lượng của một tạp chí phải được đánh giá qua việc nó có được nhiều người sử dụng hay không. Để xét giá trị sử dụng của một bài báo, người ta có thể xem số lần bài báo được trích dẫn. Xuất phát từ ý tưởng này, Viện thông tin khoa học Mỹ (Institue for Scientific Information) đã xây dựng một cơ sở dữ liệu thống kê các bài báo trích dẫn cho mỗi bài báo được công bố. Chi tiết có thể xem trang Internet
http://isiwebofknowledge.com/
Ta có thể tìm thấy ở đây chỉ số ảnh hưởng IF (Impact Factor) hàng năm của các tạp chí. Chỉ số ảnh hưởng hàng năm được tính bởi công thức
IF = A/B,
trong đó A là số lần trích dẫn các bài báo đã công bố trong tạp chí hai năm trước đó và B là số các bài báo này. Đối với một số ngành như hóa học, sinh học, Impact Factor có lẽ phản ánh khá chính xác ảnh hưởng của tạp chí, vì các bài báo chủ yếu được trích dẫn trong 1-2 năm đầu sau khi nó xuất hiện, và một bài báo 5 năm tuổi nói chung đã quá cũ, không còn mấy ai quan tâm. Tuy nhiên, một bài báo toán, nhất là toán lí thuyết, mới xuất hiện 1-2 năm thì hãy còn quá mới, chưa mấy ai kịp hiểu để trích dẫn, và khi nó quãng 5-10 năm tuổi được nhiều người trích dẫn là chuyện bình thường. Do đó để phản ánh chính xác hơn ảnh hưởng của các tạp chí toán, cần một kiểu chỉ số “long-term impact factor”. Hiện nay, Viện thông tin khoa học Mỹ có tính 5-year impact factor cho các tạp chí.
Hàng năm, Viện thông tin khoa học Mỹ đều công bố bảng xếp hạng cho các tạp chí trong lĩnh vực toán học (và trong nhiều lĩnh vực khác). Có hai bảng xếp hạng cho các tạp chí toán học: một cho toán lí thuyết (pure mathematics) và một cho toán ứng dụng (applied mathematics).
Hiện nay, việc xếp hạng các tạp chí toán chỉ dựa vào Impact Factor (IF) vẫn còn nhiều tranh cãi và có thể dẫn đến kết quả “rất không chính xác”, và chúng ta chỉ nên coi nó là một thông số tham khảo (có người ví nếu chỉ dùng IF để đánh giá tạp chí thì không khác gì đánh giá sức khỏe của một người chỉ dựa vào chiều cao hay cân nặng). Mặc dù IF chưa phải là chỉ số hoàn hảo để “đo lường” ảnh hưởng của tạp chí, nhưng trong thực tế bất cứ nhà khoa học nào cũng biết rằng công bố một bài báo trên các tập san có IF cao thường khó hơn rất nhiều so với công bố trên một tập san có IF gần bằng 0!
Đây là bảng xếp hạng năm 2009 cho các tạp chí toán lí thuyết của ISI dựa vào IF:
Download, còn bảng xếp hạng cho các tạp chí toán ứng dụng của ISI dựa vào IF:
Download.
TS Cung Thế Anh.
